Κυριακή Η Λουκά: Ο εχθρός Θεός πού έγινε ο πλησίον μας

Σε λίγες ημέρες αρχίζει η νηστεία των Χριστουγέννων και όλοι καλούμαστε να προετοιμαστούμε πνευματικά και σωματικά για την μεγάλη εορτή της ενανθρώπησης του Κυρίου μας.Όπως γνωρίζουμε είναι κύριο γεγονός για την σωτηρία μας η ενανθρώπηση και η γέννηση του Κυρίου μας ως ανθρώπου στον κόσμο μας. Ο Θεός προσέλαβε άνθρωπο για να ποιήσει τον άνθρωπο Θεό, κατά την ρήση των αγίων πατέρων. Είναι το μεγαλύτερο θαύμα της αγάπης Του για το αγαπημένο Του πλάσμα το οποίο ξεστράτισε και έφυγε από κοντά Του και γνώρισε την πτώση, την φθορά και τον θάνατο σε όλες του τις μορφές. Αυτή την δραματική ιστορία αγάπης διηγείται η αυριανή παραβολή, γνωστή και ως παραβολή του καλού σαμαρείτη ή αλλιώς του ανθρώπου πού έπεσε στα χέρια των ληστών.

Ο Θεός έγινε ξένος και εχθρός για τον άνθρωπο. Όταν ο άνθρωπος αποστάτησε από τον Θεό και έχασε τον παράδεισο δεν έχασε όμως την μνήμη του για τον Θεό. Έτσι δημιούργησε την θρησκεία του φόβου, του νόμου, των τύπων και της λατρείας, χωρίς αγάπη, κοινωνία και γνώση για τον Θεό.Προσπάθησε να καλύψει ένα αγεφύρωτο κενό ανάμεσα σε αυτόν και τον Πλάστη Του, μα δεν μπόρεσε. Ο άνθρωπος διεστράφη, παραδόθηκε στην λατρεία των δαιμονίων, έγινε δέσμιος στην θρησκεία. Και όσο συνεπής ήταν σε αυτού του είδους την λατρεία τόσο δικαίωνε τον εαυτό του. Ο Θεός έγινε άγνωστος, ξένος και εχθρός. Ένας παντοδύναμος εχθρός ο οποίος απαιτούσε τήρηση αυστηρών κανόνων και νόμων και θυσίες αίματος για να εξευμενιστεί ή να κοινωνήσει με τον λαό.¨Ενας θεός του φόβου.Έστειλε μεν ο Θεός προφήτες και ιερείς και δίκαιους σε κάθε γενεά των ανθρώπων, αλλά αυτούς τους αποδοκίμασαν και τους εδίωξαν. Ήρθαν και άλλοι πλάνοι και ψευδοπροφήτες οι οποίοι, όπως ο ιερέας και ο λευίτης της παραβολής είχαν θρησκευτικό χαρακτήρα και ένδυμα, αλλά αδιαφόρησαν για την σωτηρία του ανθρώπου. Έμειναν στις τυπικές θυσίες και στην απαίτηση να υπηρετούνται και όχι να υπηρετούν.Άλλοι δε ειλικρινά προσπάθησαν να σώσουν τον άνθρωπο, αλλά άνθρωποι αδύναμοι και οι ίδιοι δεν μπόρεσαν να γιατρέψουν ούτε τον εαυτό τους.

Ένας άνθρωπος λοιπόν μιας τέτοιας θρησκείας πλησιάζει τον Χριστό και ρωτά για την σωτηρία του. Ο Χριστός θέλοντας να του δώσει την ευκαιρία να δεί ο ίδιος μέσα από τα λόγια του, σε τίνος είδους  πορεία βρίσκεται τον ρωτά "τί αναγινώσκει" στον Νόμο του Μωϋσή. Και εκείνος του απαντά με ξηρή θρησκευτική έμφαση με τις εντολές του Λευιτικού  για την αγάπη για τον Θεό και την αγάπη για τον πλησίον. Και ενώ ο Χριστός τον προτρέπει να κάνει λοιπόν όπως λέει ο Νόμος για την αγάπη για να κερδίσει την αιώνια Ζωή, ο ίδιος  για να δικαιολογηθεί για την στάση του,τον ρωτά ποιός είναι ο πλησίον.

Ο Χριστός λοιπόν τον βοηθά να ξεπεράσει τον Νόμο, αφού δεν του είναι αρκετός και του αποκαλύπτει το σχέδιο της σωτηρίας για την τραγική ιστορία του ανθρώπου την πραγματικότητα του δράματος της ανθρώπινης ζωής. Μιας ζωής καταπληγωμένης και μισοπεθαμένης από την αμαρτία. Δαρμένης και ξεσκισμένης από τους δαίμονες. Του ανθρώπου που απώλεσε το βασιλικό ρούχο ,φεύγοντας από την Ιερουσαλήμ της ιερατικής χάρης και πηγαίνοντας στην Ιεριχώ της τρυφής και της αμαρτίας και τώρα κατάκειται στο δρόμο ενός επίγειου άδη.Βλέπει δεξιά και αριστερά, "φωνάζει τον ιερέα", "προσκαλεί τον λευίτη", δηλαδή τους προφήτες και φιλοσόφους του αιώνα τούτου,ζητά βοηθό και αναστηλωτή,ζητά γιατρό και φίλο και δεν βρίσκει ανταπόκριση. Ώσπου από τον δρόμο εκείνο της ζωής της περνά ο μεγάλος φίλος και ο αληθινός γιατρός, ο καλός αυτός αδελφός της , ο εχθρός για τον ανθρώπου , ο σαμαρείτης Χριστός, ο ξένος και εσταυρωμένος, ο μισητός των ανθρώπων, Εκείνος που σαρκώθηκε γι'αυτούς και εκείνοι δεν Τον δέχτηκαν. Τα γιατρικά Του είναι το "έλαιον" και ο "οίνος" δηλ. τα δύο μεγάλα μυστήρια του βαπτίσματος και της Κοινωνίας. Παίρνει στην αγκαλιά Του τον αμαρτωλό και τον βάζει στο όχημα Του δηλ την προσληφθείσα ανθρώπινη φύση Του και τον φροντίζει.Τον οδηγεί στο παν-δοχείο της Εκκλησίας και εγχειρίζει δυό τάλαντα: την Παλαιά και Καινή Διαθήκη στον παν-δοχέα ιερέα φροντίζοντας για την περίθαλψη του για της οποίας την αποτελεσματικότητα θα αποφανθεί όταν ξανάρθει στη γη, κατά την παρουσία Του. Και έπειτα τον ρωτά ποιός λοιπόν αποδείχτηκε πλησίον από τους τρείς για εκείνον τον άνθρωπο. Και όταν ο νομικός του απαντα:"αυτός πού τον ελέησε", ο Χριστός τον προτρέπει " πήγαινε και συ και κάνε το ίδιο".

Ο νομικός ήταν ένας άνθρωπος της θρησκείας,με παραστάσεις και γνώση των συμβόλων, ο οποίος κατανόησε και τους συμβολισμούς και την παραβολή και ποιός πραγματικά ήταν ο Πλησίον: αυτός ο άγνωστος, ο ξένος Θεός, ο οποίος αποκαλύφθηκε στον κόσμο ως σαρκωμένη Αγάπη.Ο Χριστός τον προέτρεψε στην μίμηση της αγάπης του Θεού, στην μίμηση του ιδίου του Θεού. Του έδειξε δηλαδή πώς την αληθινή θρησκεία και την αιώνια ζωή την βρίσκει ο άνθρωπος όταν ανακαλύψει και αποδεχτεί το ποιός είναι ο Θεός και τί έκανε για τον άνθρωπο, πώς αιώνια Ζωή τελικά είναι ο ίδιος ο Θεός.Ο νομικός στην παραβολή είδε τον εαυτό του στον πληγωμένο άνθρωπο ο οποίος έπεσε στους ληστές και στον σαμαρείτη είδε την αγάπη την άπλετη και τεράστια του παρεξηγημένου Θεού. Δεν γνωρίζουμε αν ωφελήθηκε και αν κέρδισε την αιώνια Ζωή, το βέβαιο όμως είδε πώς έψαχνε την αλήθεια, ξεκινώντας όμως από λάθος θέση.Τώρα ο Θεός δεν είναι πλέον απρόσιτος και βλοσυρός, κρυμμένος πίσω από το καταπέτασμα του Ναού των Ιεροσολύμων,απαιτώντας θυσίες και δυναστεύοντας τους ανθρώπους, αλλά βρίσκεται στον δρόμο για την Ιεριχώ, εκεί πού είναι η πληγή και ο θάνατος και έρχεται για να λυτρώσει τον άνθρωπο από αυτά τα δεινά και να δώσει την Ζωή.

Εμείς οι χριστιανοί γνωρίσαμε την αλήθεια αυτή και το φως. Ο Θεός δεν είναι τώρα απλά και μόνον πλησίον μας, αλλά εντός μας. Μας μιλάει με την εντός ημών βασιλεία Του και κοινωνούμε με Αυτόν στα μυστήρια τα οποία ίδρυσε και τελετουργεί ο Ίδιος για τις πληγές και τις ατέλειες μας. Βγαίνοντας λοιπόν έξω, στον κόσμο των βασάνων, της οδύνης, των πολλών πληγών και τραυμάτων, καλούμαστε να γίνουμε θεοί για τους αδελφούς μας.Μεταδίδοντας αυτή την θεϊκή αγάπη και γνώση, αφού την λάβουμε από τον Ίδιο. Η γνήσια ιεραποστολή της Αγάπης βρίσκεται στην εξής αποκάλυψη: Να γίνουμε όλοι φως για όσους βρίσκονται στο σκοτάδι και ζήλος πυρός για όσους έχουν ψυγεί απο την αμαρτία και την απελπισία.Ο "σαμαρειτισμός" στην εκκλησιαστική γλώσσα είναι η μίμηση του Θεού στην πρόσκληση των άλλων με την ζωή και το παράδειγμα μας.Όταν με την πίστη και τα έργα τα οποία την φανερώνουν στους απελπισμένους αδελφούς μας στον κόσμο, θα ακυρωθεί κάθε ανθρώπινη θρησκεία και θα καταρρεύσει κάθε ειδωλολατρεία, πού τους κρατά δέσμιους και καθηλωμένους. Όταν τέλος το παν-δοχείο της Εκκλησίας θα γεμίσει με πληγωμένους ανθρώπους,οι οποίοι  αναζητούν την Γιατρειά, οι οποίοι θα δουν ποιός είναι η Ζωή, οι οποίοι θα δούν τον Κύριο και Θεό τους, όπως ακριβώς Αυτός είναι και όπως Αυτός θέλησε να αποκαλυφθεί στους ανθρώπους.

ππκ 11-11-17

«Οὐκ ἐκ Σαμαρείας, ἀλλ’ ἐκ Μαρίας»...

παναγία εγγυήτισσα

Τοῖς τῶν ἐμῶν λογισμῶν, λῃσταῖς περιπεσών, ἐσυλήθην ὁ τάλας τὸν νοῦν, καὶ δεινῶς πληγωθείς, ὅλην μου τὴν ψυχὴν τετραυμάτισμαι, καὶ ἔνθεν κεῖμαι γυμνὸς ἀρετῶν, ἐν τῇ τοῦ βίου ὁδῷ, ἱερεὺς δὲ ἰδών με τῷ μώλωπι ὀδυνώμενον, διὰ τὸ ἀνίατον, παρορῶν, οὐκ ἐπιβλέπει. Λευΐτης δὲ πάλιν, μὴ φέρων τὴν ψυχοφθόρον ἀλγηδόνα, καὶ αὐτὸς κατιδών, ἀντιπαρῆλθέ μοι, σὺ δὲ ὁ εὐδοκήσας, οὐκ ἐκ Σαμαρείας, ἀλλ' ἐκ Μαρίας σαρκωθῆναι, Χριστὲ ὁ Θεός, τῇ φιλανθρωπίᾳ σου, παράσχου μοι τήν ἴασιν, ἐπιχέων ἐπ' ἐμέ, τὸ μέγα σου ἔλεος.

Ἐξ Ἱερουσαλὴμ κατέβην ἀπολισθήσας, τῶν ἐν αὐτῇ τοῖς ἔθνεσιν, γραφέντων ἐνταλμάτων σου· εἰς Ἱεριχὼ δὲ πορευόμενος, τῇ πρὸς μιμήσει ὁρμῇ, τῶν ἐν αὐτῇ πάλαι διὰ κακίαν, ὑπὸ σοῦ πρὸς φόνον ἐκδοθέντων τῷ λαῷ σου, διὰ τῆς παρακοῆς, ψυχοφθόροις ἐνέτυχον πάθεσιν, ὡς λῃσταῖς, ὑφ' ὧν πληγέντα, καὶ παραβραχὺ θανατωθέντα, ὁ τοῖς ἥλοις καὶ τῇ λόγχῃ, τὸ σῶμα τραυματισθεὶς ἑκουσίως διὰ ἁμαρτίας ἀνθρώπων, καὶ τὴν κοινὴν τελέσας διὰ Σταυροῦ σωτηρίαν ἐν Ἱερουσαλήμ, ἴασαί με Κύριε, καὶ σῶσόν με. 

 ( ιδιόμελa της πέμπτης εβδομάδος των νηστειών)

Στὸ πρόσωπο τοῦ καλοῦ Σαμαρείτη ἡ ἀλληγορικὴ πατερικὴ ἑρμηνεία ἀναγνωρίζει τὸν Χριστό. Αὐτὴ τὴν ἑρμηνεία ἀκολουθοῦν καὶ οἱ θεραπαινίδες τῆς ἐκκλησιαστικῆς λατρείας, ὑμνογραφία καὶ ἁγιογραφία, χορταίνοντας τὸν νοῦ καὶ τὶς αἰσθήσεις μας μὲ θρεπτικότατους καρπούς. Ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος γιὰ ἄλλους λόγους κατηγορήθηκε ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους ὅτι εἶναι «Σαμαρείτης», δὲν ἀνέχθηκε ἁπλῶς... τὸ «συνάχι» μας ἀλλὰ -κατὰ τὸν προφήτη Ἠσαΐα- «τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἔλαβεν καὶ τὰς νόσους ἐβάστασεν». Καὶ ἀφοῦ ὁ ἱερέας καὶ ὁ λευΐτης, δηλαδὴ ὁ Μωσαϊκὸς νόμος καὶ οἱ προφῆτες, δὲν μπόρεσαν νὰ θεραπεύσουν τὴν καταπληγωμένη ἀπὸ τοὺς δαίμονες ἀνθρώπινη φύση μας, ἦλθε ὁ Ἴδιος «ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος» καὶ μᾶς βρῆκε πραγματικὰ «ἡμιθανεῖς». Καὶ ἀφοῦ πρῶτα καθάρισε τὰ τραύματά μας μὲ «ἔλαιον καὶ οἶνον», δηλαδὴ μὲ τὴν ἱλαρότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν αὐστηρότητα τῆς διδασκαλίας του, τὰ ἔδεσε μὲ τὰ θεραπευτικὰ δεσμὰ τῶν ἐντολῶν του. Μετά, ὄχι ἁπλῶς μᾶς ἀνέβασε «ἐπὶ τὸ ἴδιον ὑποζύγιον», ἀλλὰ «μᾶς φορτώθηκε» στὸ Σῶμα του, ἢ μᾶλλον κάτι ἀσύγκριτα ἀνώτερο: καταδέχθηκε νὰ μᾶς κάνει μέλη τοῦ Σώματός του.

Ἔτσι μᾶς ἔφερε στὸ «πανδοχεῖο», ποὺ εἶναι ἡ Ἐκκλησία του. Σ’ αὐτὴν καὶ στοὺς προεστῶτες της, ἁγίους ἀποστόλους καὶ τοὺς διαδόχους τους, μᾶς ἐμπιστεύθηκε ἀφήνοντας κατ’ ἀρχὴν γιὰ «ἔξοδα θεραπείας», ὡς «δύο δηνάρια», τὴν Παλαιὰ καὶ τὴν Καινὴ Διαθήκη. Αὐτὸν τὸν πλοῦτο οἱ ἁγιώτατοι ποιμένες καὶ διδάσκαλοι τῆς Ἐκκλησίας, κατὰ τὸν ἅγιο Κύριλλο, «μετὰ πόνων καὶ ἱδρώτων ἐπλάτυναν καὶ ηὔξησαν»· καί, ὅπου χρειάστηκε, «οἴκοθεν προσεδαπάνησαν», δηλαδὴ ἄσκησαν μὲ προσωπικὴ εὐθύνη ποιμαντικὴ οἰκονομία, ὥστε ἡ θεραπεία μας νὰ εἶναι ἀποτελεσματική. Καὶ τὴν τελευταία ἡμέρα, ποὺ θὰ ἐπανέλθει ὁ Δεσπότης, «ἀποδώσει πᾶσι τὰς ἀμοιβὰς» ἀπὸ τὸ ἀνεξάντλητο ταμεῖο τοῦ ἐλέους του. Ὄντως, πῶς νὰ μὴν εἶναι ἀνεξάντλητο, ἀφοῦ Αὐτός, ὁ Κύριος τοῦ Πανδοχείου, εἶναι -κατὰ τὸν ὑμνωδὸ- «ὁ τοῖς ἥλοις καὶ τῇ λόγχῃ τὸ Σῶμα τραυματισθεὶς ἑκουσίως διὰ ἁμαρτίας ἀνθρώπων, καὶ τὴν κοινὴν τελέσας διὰ Σταυροῦ σωτηρίαν ἐν Ἱερουσαλήμ».

αρχ. Βαρνάβας Λαμπρόπουλος

ΝΗΣΤΕΙΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ : Όχι ως ο ιερεύς και ο λευίτης...

Στην παραβολή του καλού σαμαρείτη έχουμε δύο θρησκευτικούς ανθρώπους. Ο ιερέας είδε και προσπέρασε τον πληγωμένο γιατί πήγαινε να προσφέρει θυσία στον Ναό και όφειλε να είναι καθαρός από επαφή με αίματα και πληγές, σύμφωνα με τον Νόμο. Ο λευίτης προσπέρασε και αυτός γιατί ίσως σκέφτηκε πώς δεν ήταν δική του δουλειά η περίθαλψη ενός πληγωμένου, αλλά και επειδή ίσως φοβήθηκε μην είναι ακόμα εκεί κοντά οι ληστές και τον κακοποιήσουν κι αυτόν.

Σε δύο ημέρες από τώρα αρχίζει η νηστεία των Χριστουγέννων.Πολλοί κλεινόμαστε στο καβούκι μας για να μην μιανθούμε από τις αμαρτίες των άλλων και να διασφαλίσουμε την "νηπτική" μας ησυχία και να μείνουμε καθαροί από τον κόσμο και τους πειρασμούς του. Φοβόμαστε να ασχοληθούμε με τον 'αλλο ο οποίος είναι "σεσημασμένος" στην αμαρτία, να μην χαλάσει το καλό θρησκευτικό μας προφίλ προς τα έξω, ιδιαίτερα σε μέρες σαρακοστής, κατά τις οποίες μας έχουν βάλει στο μικροσκόπιο ως ανθρώπους της εκκλησίας "δικοί και ξένοι". Όταν έχουμε δηλ. ο ένας από τον άλλο απαιτήσεις καθαρότητας και ομολογίας πως ανήκουμε σε έναν ξεχωριστό κύκλο και μέσα σε αυτόν περιοριζόμαστε και όχι παραέξω και υπολογίζουμε την γνώμη των ομοίων μας . Φοβόμαστε μην χαλάσει η κατάνυξη μας και το ωραίο κλίμα των εορτών, όταν έρθουμε αντιμέτωποι με τις πληγές που ανοίγει το Κακό στον κόσμο.Ίσως συμπονέσουμε για την "κατάρα" του τον πονεμένο και τον φτωχό και ρίξουμε από μακρυά ψιχίο καλού λόγου και ελεημοσύνης, για να καθησυχάσουμε την συνείδηση μας και να πούμε πώς κάναμε έλεος.Όλα με τον νόμο και την τάξη των πραγμάτων, με τέτοιον ύπουλο τρόπο ορθά πού καταφέρνουμε να ζούμε απομονωμένοι στην δικαίωση μας και πάντα σωστοί και ξένοιαστοι.

Η νηστεία όμως απαιτεί κοινωνικότητα, μεταδοτικότητα, ευσπλαχνία, ενδιαφέρον, αγάπη για να λάβει ουσία.Απαιτεί να ασχοληθούμε με τον αδελφό μας. Η ελεημοσύνη καταπραΰνει τα πάθη μας. Το νοιάξιμο που έχουμε ο ένας για τον άλλο θεραπεύει τους φόβους και τις δικές μας πληγές. Η αγάπη μας για τον άλλο έλκει την αγάπη του Θεού.Στην νηστεία ουσιαστικά εμείς είμαστε στην θέση του πληγωμένου πού έπεσε στους ληστές και έχουμε ανάγκη.Δεν είμαστε σε πλεονέκτημα αλλά σε επαιτεία ελέους. Να μην υπερηφανεύομαστε λοιπόν ανόητα λες και θεραπευθήκαμε ήδη. Ζούμε στην κοινωνία της εκκλησίας. Δεν μπορούμε να αγιάσουμε μόνοι μας. Πως θα προσέλθουμε στην θεια Κοινωνία όταν μένουμε οι ίδιοι α-κοινώνητοι; Η νηστεία αυτή έχει έναν στόχο. Να φτάσουμε αγνοί και έτοιμοι μπροστά στην φάτνη στην οποία ταπεινώθηκε ο ίδιος ο Θεός και να λάβουμε από κει την τρυφή της Εδέμ την οποία χάσαμε και χάνουμε κάθε μέρα.Αν είμαστε ήδη χορτάτοι με τύπους και σκιές δεν έχουμε να ωφεληθούμε τίποτα.Αν χάσουμε την πείνα για τον Θεό, θα πεθάνουμε άδειοι και κενοί γιατί δεν θα μας δοθεί και η Τροφή. Θα μας προλάβουν οι σαμαρείτες και θα προπορευτούν από εμάς "οι τελώναι και αι πόρναι".

Ο άγιος Χρυσόστομος που εορτάζει , ας μας συνοδεύει στον ωραίο αγώνα μας.

Η έννοια του Σαμαρείτη στην πέμπτη εβδομάδα των Νηστειών

 
Τὸ τοῦ Χριστοῦ ἰατρεῖον βλέπων ἀνεῳγμένον, καὶ τὴν ἐκ τούτου τῷ Ἀδὰμ πηγάζουσαν ὑγείαν, ἔπαθεν, ἐπλήγη ὁ διάβολος, καὶ ὡς κινδυνεύων ὠδύρετο, καὶ τοῖς αὐτοῦ φίλοις ἀνεβόησε· τί ποιήσω τῷ Υἱῷ τῆς Μαρίας; κτείνει με ὁ Βηθλεεμίτης, ὁ πανταχοῦ παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν.

Η περίφημη παραβολή του καλού σαμαρείτη ή όπως ευρίσκεται στα καθ' ημάς κείμενα η παραβολή για τον άνθρωπο πού περιέπεσε στους ληστές, έχει εμπνεύσει παγκοσμίως και διαχρονικά, όλα τα ανθρωπιστικά και ακτιβιστικά κινήματα, θρησκευτικού και μή χαρακτήρα. Ακόμα και σήμερα ο άνθρωπος της εθελοντικής προσφοράς και δρασης ονομάζεται καλός σαμαρείτης.Ωστόσο, το νόημα της παραβολής ξεφεύγει πιστεύω από το απλό ανθρώπινο νόημα της ανθρώπινης προσφοράς και δράσης, είναι βαθύτερο και πνευματικό. Παλιότερα επισημάναμε τις διαφορές στην δυτική και ανατολική εικονογράφηση του θέματος. Στην Δύση εικονογραφημένος περιπεσών είναι ο ίδιος ο Χριστός και καλός σαμαρείτης ο άνθρωπος. Είναι σαφής ο συμβολισμός. Ο περιθάλπων τον αδελφό του , περιθάλπει καθηκοντικά τον ίδιο τον Θεό, όπως θα έκανε κάθε τίμιος και αξιοσέβαστος χριστιανός. Στην ανατολή σαμαρείτης είναι ο Χριστός και περιπεσών ο άνθρωπος. Η διάσταση είναι μυστηριακή. Ο Χριστός κατερχόμενος με όχημα την ανθρώπινη φύση επιχέει έλαιον και οίνον στον πληγωμένο άνθρωπο στο πανδοχείο της Εκκλησίας. Δεν επιχρωματίζεται διόλου η σκηνή με εξιδανικεύσεις για τον άνθρωπο και παρεξηγήσεις για την τελειωτική και υπέρτερη δύναμη και ευχέρεια του Θεού. Η παραβολή είναι θεοκεντρική.Τέλος, δηλαδή σκοπός της παραβολής δεν είναι η απλή αγάπη προς τον πλησίον με καθηκοντική δράση, έστω και με γνήσια αυταπάρνηση, αλλά η καθομοίωση μας με τον Θεό τον ίδιο.

Ο Χριστός παρακινώντας τον νομικό να πάει και να κάνει στον πλησίον του, ότι έκανε ο καλός σαμαρείτης για τον ιουδαίο τραυματία, τον προσκάλεσε στην ομοίωση, στην μίμηση δηλαδή του ιδίου του Θεού. Του υπέδειξε να γίνει τόσο σπλαχνικός προς τους άλλους, όσο σπλαχνικός είναι ο ίδιος ο Θεός προς το ανθρώπινο γένος, προς κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Να γίνει Θεός για τον αδελφό του.

Η ουμανιστική ερμηνεία της παραβολής θέλει τον άνθρωπο αγαπώντα και προσφερόμενο μέσα από κάποιους κανόνες, κάποια καθήκοντα συμπεριφοράς με κέντρο όχι την καθομοίωση αλλά το αντικείμενο, τον άνθρωπο. Θέλει έναν άνθρωπο αυτοθεούμενο μέσα στην τεράστια καλωσύνη του. Αυτοδύναμο και αυτάγαθο. Η αγάπη είναι γνώρισμα ανωτέρου ανθρώπου και όχι μίμηση Θεού.Η εποχή μας θέλει τον άνθρωπο κέντρο των γεγονότων και απεξαρτημένο από τον θεϊκό του προορισμό.

Read more: http://iereasanatolikisekklisias.blogspot.com/…/blog-post_9…

Για την παραβολή του καλού σαμαρείτη ή του ανθρώπου πού έπεσε στους ληστές

Η αυριανή παραβολή , η περίφημη παραβολή του καλού σαμαρείτη ή όπως ευρίσκεται στα καθ' ημάς κείμενα η παραβολή για τον άνθρωπο πού περιέπεσε στους ληστές, έχει εμπνεύσει παγκοσμίως και διαχρονικά, όλα τα ανθρωπιστικά και ακτιβιστικά κινήματα, θρησκευτικού και μή χαρακτήρα. Ακόμα και σήμερα ο άνθρωπος της εθελοντικής προσφοράς και δρασης ονομάζεται καλός σαμαρείτης.Ωστόσο, το νόημα της παραβολής ξεφεύγει πιστεύω από το απλό ανθρώπινο νόημα της ανθρώπινης προσφοράς και δράσης, είναι βαθύτερο και πνευματικό. Παλιότερα επισημάναμε τις διαφορές στην δυτική και ανατολική εικονογράφηση του θέματος. Στην Δύση εικονογραφημένος περιπεσών είναι ο ίδιος ο Χριστός και καλός σαμαρείτης ο άνθρωπος. Είναι σαφής ο συμβολισμός. Ο περιθάλπων τον αδελφό του , περιθάλπει καθηκοντικά τον ίδιο τον Θεό, όπως θα έκανε κάθε τίμιος και αξιοσέβαστος χριστιανός. Στην ανατολή σαμαρείτης είναι ο Χριστός και περιπεσών ο άνθρωπος. Η διάσταση είναι μυστηριακή. Ο Χριστός κατερχόμενος με όχημα την ανθρώπινη φύση επιχέει έλαιον και οίνον στον πληγωμένο άνθρωπο στο πανδοχείο της Εκκλησίας. Δεν επιχρωματίζεται διόλου η σκηνή με εξιδανικεύσεις για τον άνθρωπο και παρεξηγήσεις για την τελειωτική και υπέρτερη δύναμη και ευχέρεια του Θεού. Η παραβολή είναι θεοκεντρική.Τέλος, δηλαδή σκοπός της παραβολής δεν είναι η απλή αγάπη προς τον πλησίον με καθηκοντική δράση, έστω και με γνήσια αυταπάρνηση, αλλά η καθομοίωση μας με τον Θεό τον ίδιο.

Ο Χριστός παρακινώντας τον νομικό να πάει και να κάνει στον πλησίον του, ότι έκανε ο καλός σαμαρείτης για τον ιουδαίο τραυματία, τον προσκάλεσε στην ομοίωση, στην μίμηση δηλαδή του ιδίου του Θεού. Του υπέδειξε να γίνει τόσο σπλαχνικός προς τους άλλους, όσο σπλαχνικός είναι ο ίδιος ο Θεός προς το ανθρώπινο γένος, προς κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Να γίνει Θεός για τον αδελφό του.

Η ουμανιστική ερμηνεία της παραβολής θέλει τον άνθρωπο αγαπώντα και προσφερόμενο μέσα από κάποιους κανόνες, κάποια καθήκοντα συμπεριφοράς με κέντρο όχι την καθομοίωση αλλά το αντικείμενο, τον άνθρωπο. Θέλει έναν άνθρωπο αυτοθεούμενο μέσα στην τεράστια καλωσύνη του. Αυτοδύναμο και αυτάγαθο. Η αγάπη είναι γνώρισμα ανωτέρου ανθρώπου και όχι μίμηση Θεού.Η εποχή μας θέλει τον άνθρωπο κέντρο των γεγονότων και απεξαρτημένο από τον θεϊκό του προορισμό.

Αυτήν την άποψη για τον καλό σαμαρείτη την μοιράστηκα με έναν θεολόγο και την βρήκε σκανδαλιστική. Είναι τρομέρο πώς η ηθικολογία έχει επικρατήσει στην χριστιανική μας αγάπη και θεώρηση. Ξερό επιδεικτικό ακτιβιστικό αυτοδικαιωτικό καθήκον. Χωρίς μυστηριακό ή πνευματικό μανδύα. Ένας αγέλαστος και φαρισαϊκός επιδεικτισμός. Μια στάση ζωής.Ζωής αυτοερωτισμού.

Ταπεινά φρονώ όμως πώς δεν καταθέτω καμία δική μου άποψη. Αναπαράγω απλά την πατερική ερμηνεία της καθ ημάς ανατολής.

Η αγάπη να μην είναι συναίσθημα και χρέος. Αλλά εσωτερική πυρκαγιά πού να εμπνεεται, να δυναμώνει και να σαρώνει με κινητήρια δύναμη την αγάπη προς τον Θεό και τον διακαή πόθο για κοινωνία μαζί Του. Η αγάπη να είναι καθρέφτισμα της αγάπης του Θεού!

π παντ. κρούσκος 9-11-2013

H παραβολή του περιπεσόντος εις τους ληστάς

H παραβολή  πού θα διαβαστεί την Κυριακή  και συνηθίσαμε να την ονομάζουμε- και πολύ καλώς βέβαια- παραβολή του Καλού Σαμαρείτη, μας προβάλει την αδιάκριτη έως τέλους και έμπρακτη αγάπη πού οφείλουμε στον πλησίον, τον οποιοδήποτε συνάνθρωπο και συναδελφό μας, οποιασδήποτε τάξεως, συγγένειας, φυλής ή θρησκείας. Η αδιάκριτη λοιπόν αυτή και έμπρακτη αγάπη δηλώνεται περίτρανα με την πράξη του Σαμαρείτη, ο οποίος σπλαγχνίστηκε τον φυσικό εχθρό του , έναν ταξιδιώτη Ιουδαίο που περιέπεσε σε χέρια ληστών, τον περιέθαλψε, μερίμνησε γι'αυτόν και στάθηκε περισσότερο από αδελφός και πατέρας του. Μάλιστα, η πράξη αυτή αγάπης, αγάπης έμπρακτης και όχι ανούσιας και θεωρητικής μοιάζει λαμπρότερη και ουσιαστικότερη, δραματικότερη και πλέον υπέροχη , αν λάβουμε υπ'οψιν μας πως απ'τον ίδιο εκείνο δρόμο πέρασαν δύο εκπρόσωποι της μωσαικής θρησκείας, ένας ιερέας και ένας λεβίτης και αδιαφόρησαν για το καταπληγωμένο εκείνο πλάσμα.

Επικρατεί, λοιπόν η άποψη -και επαναλαμβάνω καλώς επικρατεί- αφού μάλιστα έχουμε και την προτροπή του Κυρίου : "πορεύου καί συ , ποίει ομοίως", ότι κέντρο και δίδαγμα αυτής της παραβολής είναι να γίνουμε και εμείς καλοί σαμαρείτες, να βαστάζουμε τα βάρη των άλλων, να περιθάλπτουμε τους ενδεείς, τους φτωχούς, τους αρρώστους , τους γυμνούς, τους τεθλιμμένους, τους προβληματισμένους , τους ξένους, τους ίδιους τους εχθρούς μας, στο πληγωμένο πρόσωπο των οποίων πρέπει να βλέπουμε αυτόν τον ίδιο τον εαυτό μας, μα βαθύτερα και ουσιαστικότερα τον Αρχηγό της Αγάπης, τον Ίδιο τον Κύριο μας!

Η ίδια η Εκκλησία προσφέρει και προσφέρεται σε μια φιλανθρωπική-όπως την λέμε- διακονία και αλληλεγγύη προς τον πάσχοντα. Βέβαια, υπάρχουν πολλοί "σαμαρείτες" στις μέρες μας, μέρες προβληματισμών, κρίσεως, δυστυχίας και ανάγκης, εξωεκκλησιαστικοί ή ενδοεκκλησιαστικοί, άνθρωποι ανιδιοτελούς αγάπης ή και συμφέροντος. Ο "σαμαρειτισμός" δεν γίνεται πάντα με ανιδιοτέλεια, ούτε στα πλαίσια της αληθινής αγάπης. Αυτό σαν αποτέλεσμα μπορεί να είναι σχετικής και περιορισμένης σημασίας, όμως βλέπουμε πώς έχουμε γεμίσει με "καλούς σαμαρείτες", αυτόκλητους σωτήρες, συχνά εξωεκκλησιαστικούς, αλλά διακρίνουμε και μέσα στην Εκκλησία περιπτώσεις συμφέροντος, υποκρισίας και αυτοπροβολής στην προσφορά και την διακονία, από κληρικούς και συχνότερα λαϊκούς.

Σ'έναν κόσμο λοιπόν, "καλών σαμαρειτών", πολλές φορές "σαμαρειτών" με ηθικιστικά προτεσταντικές προδιαγραφές ή στείρου αγαπισμού χωρίς ουσία, η Εκκλησία μας καλεί παράλληλα με την ταύτιση μας με τον καλό σαμαρείτη που εξεπλήρωσε το μεγάλο χρέος-να το πούμε έτσι συμβατικώς- να βάλουμε ΚΥΡΙΩΣ τον εαυτό μας στην θέση  όχι μόνο του σαμαρείτου, όχι μόνο των αναίσθητων ιερωμένων προς παραδειγματισμόν, αλλά στην θέση του "περιπεσόντος εις τους ληστάς", καταπληγωμένου ανθρώπου. Γιατί . άλλωστε στην δική μας παράδοση η παραβολή αυτή είναι μυσταγωγική, είναι θεολογική και έτσι ονομάζεται "παραβολή του περιπεσόντος εις τους ληστάς". Κέντρο της πατερικής ερμηνείας είναι αυτός ο "περιπεσών εις τους ληστάς", ο καταπληγωμένος άνθρωπος της πτώσης και της αμαρτίας!

Στο ευαγγέλιο λοιπόν τούτο τονίζεται η πραγματικότητα του δράματος της ανθρώπινης ψυχής. Μιας ψυχής καταπληγωμένης και μισοπεθαμένης από την αμαρτία. Δαρμένης και ξεσκισμένης από τους λογισμούς και τα πάθη. Μιας ψυχής που απώλεσε το βασιλικό της ρούχο ,φεύγοντας από την Ιερουσαλήμ της ιερατικής χάρης και πηγαίνοντας στην Ιεριχώ της τρυφής και της αμαρτίας και τώρα κατάκειται στο δρόμο ενός επίγειου άδη.Βλέπει δεξιά και αριστερά, "φωνάζει τον ιερέα", "προσκαλεί τον λευίτη", δηλαδή τους προφήτες και φιλοσόφους του αιώνα τούτου,ζητά βοηθό και αναστηλωτή,ζητά γιατρό και φίλο και δεν βρίσκει ανταπόκριση. Ώσπου από τον δρόμο εκείνο της ζωής της περνά ο μεγάλος φίλος και ο αληθινός γιατρός, ο καλός αυτός αδελφός της , ο Χριστός, ο ξένος και εσταυρωμένος, ο μισητός των ανθρώπων, Εκείνος που σαρκώθηκε γι'αυτούς. Τα γιατρικά Του είναι το "έλαιον" και ο "οίνος" δηλ. τα δύο μεγάλα μυστήρια του βαπτίσματος και της Κοινωνίας. Παίρνει στην αγκαλιά Του τον αμαρτωλό και τον βάζει στο όχημα Του δηλ την προσληφθείσα ανθρώπινη φύση Του και τον φροντίζει.Τον οδηγεί στο παν-δοχείο της Εκκλησίας και εγχειρίζει δυό τάλαντα: την Παλαιά και Καινή Διαθήκη στον παν-δοχέα ιερέα φροντίζοντας για την περίθαλψη του για της οποίας την αποτελεσματικότητα θα αποφανθεί όταν ξανάρθει στη γη.

Σ'αυτόν τον κόσμο λοιπόν, αδελφοί , παράλληλα με τα έργα αγάπης μας, αγάπης ουσιαστικής και θυσιαστικής, ας σκεφτούμε πώς δεν έχουμε δική μας χάρη και δύναμη. Η χάρις μας δόθηκε από τον Χριστό, αυτός είναι ο αναστηλωτής και μεταμορφωτής μας και η Εκκλησία ο φυσικός και πνευματικός χώρος της ανάστασης, της ανασυγκρότησης , της γιατρειάς μας. Ας μην πούμε ότι προσφέραμε. Εκείνος μας προσεφέρθη, εκείνος προσφέρθηκε για μας! Πριν , λοιπόν πέσουμε στην παγίδα της αυτοδικαίωσης και θαρρήσουμε πώς κάτι κάναμε και εμείς ως αυτόφωτοι, υπεύθυνοι καλοί σαμαρείτες, ας σκεφτούμε πρώτον πώς εκάναμε το μεγάλο Καθήκον προς τον Εσταυρωμένο Κύριο και δεύτερον και ουσιαστικό πώς η ψυχή μας αυτόνομα αγαπητική δεν μπορεί να υπάρξει. Για να είναι τέλεια η προσφορά, η διακονία μας , η κοινωνία μας με τον Συναδελφό πλησίον, πρέπει πρώτα εμείς να φροντίσουμε την πληγωμένη μας ψυχή στο Ιατρείο της Εκκλησίας, πρέπει κυρίως να κατανοήσουμε πώς είμαστε πρώτα απ'όλα εκκλησιαστικοί, κοινωνικοί του Χριστού άνθρωποι!

π. Παντ. Κρ.