Ο παραλογισμός του αντισημιτισμού

Μια πού το καλούν οι ημέρες και η παρελθούσα Κυριακή των προπατόρων θα σας ξεκαθαρίσω κάτι: Δεν συμπάθησα ποτέ , ούτε κατάλαβα τον αντισημιτισμό.Και μάλιστα από χριστιανούς.Και όχι τώρα πού οι κοινές και συρμιαίες γνώμες τις εποχής και η επιβολή του δημοκρατικά ορθού το επιβάλει. Ποτέ δεν συμπάθησα μανιφέστα και προκατ αντιρατσιστικές στομφολογίες. Γιατί κάτι πού το θεωρώ απότοκο της ανθρωπίνης συναίσθησης και της ιερατικής ορθοδόξου συνείδησης μου, ως ορθό δεν χρειάζεται να το προσλάβω σαν πολιτικό ή ουμανιστικό σύνθημα για να το ασπαστώ.Ο αντισημιτισμός μου είναι αδιανόητος γιατί είναι απλά απάνθρωπος και ψυχοφθόρος σαν παράλογο μίσος, όπως κάθε μίσος.

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Ο σιωνισμός είναι αυτό που μας ξενίζει, μας πονά και μας βρίσκει πολέμιους ενάντια του. Όπως κάθε τυφλή εθνικιστική και μισαλλόδοξη θρησκευτική κίνηση. Οι σιωνιστές δεν είναι απλά ανθέλληνες. Είναι αντί οποιουδήποτε δεν είναι ορθόδοξος εβραίος. Αυτό συμβαίνει σε όλες τις ζηλωτικές ομάδες. Το ισλάμ έχει τους ταλιμπάν και τους ισλαμιστές της τζιχάντ, ο καθολικισμός τους ιησουίτες και την ιερά εξέταση, οι καθ ημάς μερικούς ανορθόδοξους φανατικούς πού δεν έχουν σχέση με Χριστό και εκκλησία. Έτσι και οι ιουδαίοι έχουν τους σιωνιστές, οι οποίοι κάποτε επηρεάζουν και επιβάλλουν την γνώμη τους στους πολλούς, κάποτε βρίσκονται εν υπνώσει.

Λοιπόν οι εβραίοι είναι ένας καταδιωγμένος λαός μέσα στην ιστορία, με υψηλή την αίσθηση της εθνικής και θρησκευτικής ενότητας, έπαθαν τα πάνδεινα χωρίς να αφανιστούν, αναπτύσσουν θαυμαστή αλληλεγγύη μεταξύ τους και μας παρέδωσαν θαυμαστή φιλολογία εκ της οποίας το μεγαλύτερο μέρος είναι η Παλαιά Διαθήκη, ιερό βιβλίο των Χριστιανών. Καταλαβαίνω πώς η απολογητική πολλών χριστιανών και στις μέρες μας έναντι εθνικών και αντιχρίστων επιβάλει πολλές φορές όχι απλά την διαφοροποίηση από τον ιουδαϊσμό- πράγμα δεδομένο και αυτονόητο για την υπεροικουμενική Εκκλησία- αλλά και μια πολεμική εναντίον τους προς επίρρωσιν της διαφοροποίησης και της ανάσχεσης συκοφαντιών, ότι είμαστε δηλαδή ιουδαιοχριστιανοί και συνέχεια του ιουδαϊσμού. Όμως πιστέψτε με δεν χρειάζεται αυτή η μανιώδης υπαναχώρηση και απολογητική γιατί δεν έχουμε να αποδείξουμε τίποτα ενάντι αμαθών και κακοβούλων ανθρώπων ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΠΕΙΣΤΟΥΝ στην συντριπτική τους πλειοψηφία. Ο Χριστός πρώτον είναι ο υπερεθνικός Λυτρωτής και δεύτερον δεν κινδυνεύει η ελληνικότητα μας από την χριστιανική μας πίστη και ταυτότητα. Αντιθέτως εμείς οι έλληνες προσφέραμε με την Γλώσσα και την Διανόηση μας αρκετά στην υπόθεση της ορθόδοξης θεολογίας και του Ευαγγελίου, χωρίς να διεκδικούμε τα πρωτοτόκια.

Ας μην ξεχνάμε πώς ο Ιησούς Χριστός, η Υπεραγία Θεοτόκος, οι Απόστολοι, οι προφήτες, οι πρώτοι χριστιανοί ήταν ιουδαίοι, έζησαν και αναπτύχθηκαν σε ιουδαϊκό περιβάλλον και παρέμειναν "μισητοί ιουδαίοι" και για την εποχή τους, αλλά και για κάθε εποχή.

Και Αυτός προσδοκία εθνών...

Πιο κάτω, θα παρουσιάσουμε τη γέννηση του Θεανθρώπου, όπως φαίνεται μέσα από την προσδοκία όλων των λαών της ανθρωπότητας, από αρχαίων χρόνων μέχρι σήμερα.

Γιατί, η ανθρώπινη ψυχή, από την πρώτη κι όλας στιγμή μετά την πτώση και την έξοδό της από τον Παράδεισο, αναζητούσε τον τρόπο και τα μέσα με τα οποία θα μπορούσε να επανέλθει στην κατάσταση από την οποία εξέπεσε. Αισθανόταν την ανάγκη να γεφυρώσει το χάσμα που είχε δημιουργηθεί μεταξύ Θεού και ανθρώπων με την πτώση. Κάθε προσπάθεια όμως για συνδιαλλαγή του ανθρώπου με τον Θεό αποτύγχανε, απέβαινε μάταια. Έτσι κατάλαβε ο άνθρωπος ότι αφού ο ίδιος δεν μπορούσε να ανεβεί προς τον Θεό, έπρεπε ο Θεός να κατεβεί στη γη.

Η σκέψη αυτή καλλιεργήθηκε σιγά-σιγά μέσα στη συνείδησή του και διαμόρφωσε μέσα του την προσδοκία της καθόδου στη γη, του Θεού με τη μορφή ανθρώπου.

Από τον πέμπτο προ Χριστού αιώνα και μετά, η προσδοκία αυτή παίρνει παγκόσμια έκταση σε μεγάλο βαθμό.

Στην Κίνα, ο Κομφούκιος περίμενε τον «άγιο» από τη Δύση, τον «θεάνθρωπο», τον θεόπεμπτο βασιλέα που θα επιτύγχανε την επιστροφή της ανθρωπότητας στο Αγαθό.Στην κινέζικη γραμματεία γίνεται λόγος για κάποιον ήρωα που καλείται Κιούν-Τσεούν, δηλαδή ποιμένας και άρχοντας και που θα αποκαταστήσει τα πάντα στην προτέρα τους λαμπρότητα. Θα είναι ο μόνος που αξίζει να θυσιαστεί στον Υπέρτατο Δεσπότη για να επανέλθει η τάξη και η ειρήνη στον κόσμο. ΄Εχει μορφή ανθρώπινη και είναι ενωμένος με τον ουρανό. Γι’ αυτό ονομάζεται «ουρανάνθρωπος», «θεάνθρωπος». Αυτός θα βρεθεί στον κόσμο αλλά ο κόσμος δεν θα τον αναγνωρίσει. Θα πληγωθεί, θα μαστιγωθεί και αντ’ αυτού θα αφεθούν ελεύθεροι οι κακοποιοί.

Στην Ινδία οι παραδόσεις και οι θρύλοι υπήρξαν ανάλογες: στον Βουδισμό, αρχαιότατο ινδικό θρήσκευμα, περίμεναν τον A g n i, θεό του πυρός και του ήλιου, να ενανθρωπηθεί από Παρθένο και να σταθεί μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων.Κατά τα πηγαία κείμενα του Ινδικού Βουδισμού, ο ιστορικός Βούδας Gotama είχε προείπει τον πέμπτο π.Χ. αιώνα: «μετά 500 έτη θα χρεωκοπήσει η διδασκαλία μου».

Σωτήρα θεάνθρωπο περίμεναν και οι Πέρσες, ταυτίζοντάς τον με το Θεό Μίθρα. Θα εγεννάτο από Παρθένα και τη γέννησή του θα προανήγγειλε η εμφάνιση ενός αστέρος ξεχωριστού στο ουράνιο στερέωμα.

Σχετικές παραδόσεις υπήρχαν και στην Αίγυπτο. Εδώ υπάρχει ο μύθος της Ίσιδος και του Τυφώνος. Κατ’ αυτόν, διά της γυναίκας με την επίδραση του πονηρού πνεύματος με μορφή φιδιού μπήκε στον κόσμο η αμαρτία. Με κάποιο δε απόγονο της γυναίκας θα έρθει η σωτηρία στο λαό.

Στους αρχαίους ΄Ελληνες υπήρχε συγκεκριμένη αναμονή ενός πραγματικού Λυτρωτή. Χαρακτηριστικός είναι ο μύθος του Προμηθέα όπως τον παρουσιάζει ο Αισχύλος: Ο Προμηθέας, επειδή αμάρτησε απέναντι στο Θεό, τιμωρήθηκε με την τιμωρία της «επί βράχου προσπασαλεύσεως». Λύτρωση θα είχε μόνο από τον απόγονο της παρθένου Ιούς.Ο σοφός Σωκράτης μιλά για τη μεγάλη νοσταλγία του Λυτρωτή που θα ξυπνήσει από τον πνευματικό ύπνο τους ανθρώπους.Και στους Ρωμαίους η προσδοκία του Λυτρωτή είναι φανερή. Γράφει ο ποιητής Βιργίλιος: «Όπου να ’ναι έρχεται νέα χρονική περίοδος παγκοσμίου τάξεως. Νέα χρυσή γενεά, στέλνεται από τα ουράνια ύψη στη γη».

Εκεί βέβαια που φαίνεται ξεκάθαρα η προσδοκία ενός λυτρωτή, που θα σώσει το λαό του κι όλο τον κόσμο, είναι στον Ισραηλιτικό λαό. Οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης έχουν γράψει, με τις προφητείες τους, την ιστορία του Χριστού προ Χριστού.

Ο προφήτης Ησαΐας ονομάστηκε «ο πέμπτος Ευαγγελιστής» που δείχνει τις λεπτομέρειες, στις οποίες αναφέρεται για τον Ιησού Χριστό.Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος περιγράφει ως εξής τη γέννησή Του. «Όταν λοιπόν ο Ιησούς γεννήθηκε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας κατά τις ημέρες του βασιλιά Ηρώδη, ιδού μάγοι από τα ανατολικά παρουσιάστηκαν στα Ιεροσόλυμα, λέγοντας: «Πού είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων που γεννήθηκε; Γιατί είδαμε τον αστέρα του στην ανατολή και ήρθαμε να τον προσκυνήσουμε». Όταν όμως το άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης, ταράχτηκε και όλα τα Ιεροσόλυμα μαζί του. Και αφού σύναξε όλους τους αρχιερείς και τους γραμματείς του λαού, ζητούσε να μάθει από αυτούς πού γεννιέται ο Χριστός. Αυτοί του είπαν: «Στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας. Γιατί έτσι είναι γραμμένο μέσω του προφήτη: Κι εσύ Βηθλεέμ, γη του Ιούδα, καθόλου ελάχιστη δεν είσαι μεταξύ των ηγεμονικών πόλεων του Ιούδα. Γιατί από σένα θα εξέλθει ηγέτης, που θα ποιμάνει το λαό μου τον Ισραήλ». Τότε ο Ηρώδης κάλεσε κρυφά τους μάγους και εξακρίβωσε από αυτούς το χρόνο που φαινόταν ο αστέρας. Κατόπιν τους έστειλε στη Βηθλεέμ και είπε: «Πορευτείτε και εξετάστε ακριβώς για το παιδί. Και όταν το βρείτε, να μου το αναγγείλετε, για να έρθω κι εγώ να το προσκυνήσω». Αυτοί, αφού άκουσαν το βασιλιά, έφυγαν. 

Και ιδού, ο αστέρας που είδαν στην ανατολή προχωρούσε μπροστά τους, ωσότου ήρθε και στάθηκε πάνω εκεί όπου ήταν το παιδί. Όταν είδαν λοιπόν τον αστέρα, χάρηκαν με πάρα πολύ μεγάλη χαρά. Και ήρθαν στην οικία και είδαν το παιδί μαζί με τη Μαρία, τη μητέρα του. Και αφού έπεσαν, το προσκύνησαν και άνοιξαν τους θησαυρούς τους και του πρόσφεραν δώρα: χρυσό και λιβάνι και σμύρνα. Και επειδή τους πρόσταξε ο Θεός κατά το όνειρο να μην επιστρέψουν προς τον Ηρώδη, αναχώρησαν από άλλη οδό για τη χώρα τους. Όταν λοιπόν αυτοί αναχώρησαν, ιδού, άγγελος Κυρίου φάνηκε κατά το όνειρο στον Ιωσήφ, λέγοντας: «Σήκω, παράλαβε το παιδί και τη μητέρα του και φεύγε για την Αίγυπτο. και να είσαι εκεί ωσότου σου πω. Γιατί μέλλει ο Ηρώδης να ζητά το παιδί, για να το σκοτώσει». Εκείνος αφού σηκώθηκε, παράλαβε νύχτα το παιδί και τη μητέρα του και αναχώρησε για την Αίγυπτο. Και ήταν εκεί ως το θάνατο του Ηρώδη – για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο μέσω του προφήτη, όταν έλεγε: Από την Αίγυπτο κάλεσα τον Υιό μου».

Σήμερα, δύο χιλιάδες χρόνια μετά, υπάρχουν άνθρωποι που ζουν αμέριμνοι για τη μεγάλη παρουσία ή ψάχνουν για λυτρωτή που θα τους λυτρώσει από τη μοναξιά, το άγχος, τη φθορά και το θάνατο.Η Εκκλησία του Χριστού προκαλεί και προσκαλεί για ζωή χωρίς θάνατο, για θάνατο που νικιέται δια του θανάτου, για χαρά και ειρήνη που κανείς δεν μπορεί ν’ αφαιρέσει από μέσα μας, παρά μόνο εμείς με την υποχώρησή μας στην αμαρτία.«Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι καγώ αναπαύσω υμάς»: Τα λόγια του Κυρίου, διέξοδο στο αδιέξοδό μας, σιγουριά στην αβεβαιότητα του κόσμου μας.«Σήμερον η παρθένος τίκτει ένδον εν τω σπηλαίω.» Στα βάθη του είναι μας γίνεται εδώ και τώρα η μεγάλη γέννηση. Απλά, αθόρυβα, μυστικά, καρδιακά, γεννιέται μέσα μας ο Χριστός! Γινόμαστε ένα μαζί Του και Εκείνος μαζί μας. Σήμερα, όχι στο παρελθόν όχι στο μέλλον. Ελεύθερα, χωρίς ψυχολογικές πιέσεις και φοβίες. Αν θέλεις, όσο θέλεις, όποτε θέλεις.Η Αγάπη δεν πιέζει, προσκαλεί, περιμένει τον αγαπημένο ν’ ανταποκριθεί στην αγάπη Του.«Λέει ο Κύριος: Εγώ για σένα πατέρας, εγώ αδελφός, εγώ σύζυγος, εγώ σπίτι, εγώ τροφή, εγώ ρούχο, εγώ ρίζα, εγώ θεμέλιο, ό,τι θέλεις εγώ. Να μη σου λείψει τίποτα. Θα δουλέψω εγώ. Ήρθα να σε υπηρετήσω, όχι να με υπηρετήσεις. Εγώ και φίλος, και μέλος του σώματός σου και κεφάλι, και αδελφός και αδελφή και μητέρα, όλα εγώ. Μόνο να είσαι κοντά μου. Εγώ φτωχός για σένα και αλήτης για σένα. Στο σταυρό για σένα, στον τάφο για σένα, Στον ουρανό παρακαλώ για σένα τον Πατέρα μου, στη γη έρχομαι πρεσβευτής του Πατέρα μου για σένα, Εσύ είσαι τα πάντα για μένα, και αδελφός και συγκληρονόμος και φίλος μου και μέλος του σώματός μου. Τι άλλο θέλεις;» (Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος). 

 π. Ανδρέας ΑγαθοκλέουςΛάρνακα, Δεκέμβριος 2005 Βοήθημα: Περιοδικό «Ενοριακή επίσκεψη»

«Οι Εθνικές Εκκλησίες και ο Εθνοφυλετισμός υπό το πρίσμα των Ιερών Κανόνων»

του Φίλιππου Τακόπουλου,
Υπ. Δρ Κανονικού Δικαίου του Τμήματος Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η νεώτερη δυτική Ευρωπαϊκή διανόηση και ιδιαίτερα η Γαλλική Επανάσταση με το ψήφισμα της 27ης Αυγούστου του 1789 της Συντακτικής Συνέλευσης διακήρυξε ότι «αρχή πάσης κυριαρχίας εναπόκειται ουσιωδώς εις το έθνος, ουδεμία συσσωμάτωσις, ουδέν άτομον δύναται να ασκήση εξουσίαν μη διατασσομένης ρητώς υπό του έθνους». Έτσι το έθνος = nation κατά τον Abbè Sieriès εκπροσωπείται από την τρίτη τάξη . Ορίστηκε δε το έθνος ως πολιτική ενότητα = Staatsnation . Αλλά και στον Ελλαδικό χώρο όλα τα Συντάγματα αναγράφουν ως θεμελιώδη αρχή της συντάξεως του Ελληνικού Πολιτεύματος ότι «όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το έθνος» . Οι ιδέες αυτές του Ευρωπαϊκού διαφωτισμού εισπήδησαν και στον Ανατολικό Χριστιανισμό αποσυνδέοντας το έθνος από την αρμονική σύνδεση με την Χριστιανική πίστη μέσα στην εμπειρία του πνευματικού βίου της Εκκλησίας. Αναπτύχθηκε η τάση της εθνικής αυτοσυνειδησίας με υπερτονισμό των ιδιαιτεροτήτων έναντι των άλλων εθνοτήτων μέσα από την ανάπτυξη μιας υπερτροφικής κρατικής αυθεντίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την διαμόρφωση στα νεώτερα χρόνια μιας Γεωπολιτικής της Ορθοδοξίας, όπως διαμορφώθηκε διαχρονικά στη μεταβυζαντινή ιστορία, κατά τον François Thual. Το μοντέλο αυτό καρποφόρησε στα νεότερα Ορθόδοξα κράτη- έθνη, υιοθετήθηκε και κατέστη κριτήριο για τον επανακαθορισμό της σχέσεως Εκκλησίας- Έθνους.

Η ανάπτυξη ενός ιδιότυπου εθνικισμού , υπό την επίδραση του Διαφωτισμού, έθρεψε την ιδέα μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας εθνικών Εκκλησιαστικών κοινοτήτων, αυτοκέφαλων και αυτόνομων. Έτσι ύστερα από την επιτυχή έκβαση των μακροχρόνιων αγώνων υπό την τουρκική κυριαρχία βιουσών εθνικών ομάδων για την απόκτηση της ελευθερίας τους και της πολιτικής τους ανεξαρτησίας , διεκδικήθηκε από τα νεοσύστατα ορθόδοξα εθνικά κράτη του ΙΘ΄ και τις πρώτες δεκαετίες του Κ΄ αιώνα, η εκκλησιαστική αυτονόμηση και ανεξαρτησία, η οποία δόθηκε έκτοτε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, κατόπιν ζυμώσεων, αντιδράσεων και σχισμάτων, π.χ. Η αντικανονική και μονομερής ανακήρυξη του ελλαδικού αυτοκεφάλου 1833 και η αποκατάσταση της εκκλησιαστικής ενότητας 1850 , αλλά και το αυτοκέφαλο στη Ρουμανία το 1856, τη Βουλγαρία το 1870 και την Αλβανία το 1922-1928-1937.

Οι εθνικές ανεξαρτησίες συνοδεύτηκαν και από εκκλησιαστικές αυτονομίες των ορθοδόξων Εκκλησιών, οι οποίες θεμελιώθηκαν έκτοτε σε μια αυτοκέφαλη και ανεξάρτητη βάση, προς μεγάλη ζημία του Πατριαρχείου Κπόλεως, που είδε τον ΙΘ΄ αιώνα την περιοχή της δικαιοδοσίας του να συρρικνώνεται (Εκκλησίες Ελλάδος, Ρουμανίας, Βουλγαρίας κ.λ.π.). Στη σύγχρονη εποχή, η προαγωγή των εθνικών Εκκλησιών σε αυτοκέφαλες θεωρήθηκε ως η φυσική κατάληξη της διαδικασίας εθνικής αφύπνισης . Έτσι ο ΙΘ΄ αιώνας θα σημάνει την απενεργοποίηση του θεσμού της Πενταρχίας, Τετραρχίας από το 1054 και το πέρασμα στον κανονικό θεσμό της Αυτοκεφαλίας και των εθνικών Εκκλησιών και θα γίνει διάκριση σε πρεσβυγενή και νεώτερα Πατριαρχεία. Αλλά η ίδρυση μιας εθνικής εκκλησίας μετά την πολιτική ανεξαρτησία αποτελούσε, για κάθε Βαλκανική χώρα, το επιστέγασμα της επιστροφής της στην ανεξαρτησία και την εθνική κυριαρχία, με μια λέξη το σύμβολο της απόλυτης αποκατάστασης, φαινόμενο του ορθόδοξου κόσμου, κατά τον θεωρητικό της γεωπολιτικής . Η αυτονόμηση από τον οθωμανικό ζυγό θα φέρει την απελευθέρωση, την ίδια νοηματοδότηση θα λάβει και η εκκλησιαστική αυτονόμηση από το Πατριαρχείο Κπόλεως, το οποίο ενσαρκώνει στα μάτια των Βαλκάνιων λαών την εκκλησιαστική «υποδούλωση» και εξάρτηση, γεγονός βέβαια αντεκκλησιαστικό και αντορθόδοξο.

Σε αυτήν την συνάφεια ήταν επιτακτική, εκ μέρους των νεοσύστατων εθνικών Εκκλησιών, η περιβολή με κανονικό κύρος της εκκλησιαστικής τους αυτονομίας και ανεξαρτησίας. Γι’αυτό έγινε χρήση του ιζ΄κανόνα της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου και του λη΄ κανόνα της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου, ο οποίος έχει το ίδιο περιεχόμενο και ανακεφαλαιώνει τον κανόνα της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Έτσι σε κάποια προοίμια πατριαρχικών και συνοδικών πράξεων του ΙΘ΄και Κ΄ αιώνα, δια των οποίων διακηρύχθηκαν τοπικές εκκλησίες σε αυτοκέφαλες ή αυτόνομες, γίνεται η επίκληση της ακόλουθης γνωστής φράσης: «Τὰ ἐκκλησιαστικὰ καὶ μάλιστα τὰ περὶ τῶν ἐνοριῶν δίκαια ταῖς πολιτικαῖς ἐπικρατείαις συμμεταβάλλεσθαι εἴωθε» . Η φράση αυτή απαντάται παραλλαγμένη στους ως άνω δύο κανόνες ιζ΄ της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου και λη΄ της Πενθέκτης . Αλλά στους κανόνες αυτούς η ανωτέρω φράση, κατά τον καθηγητή Σπ. Τρωϊάνο, δεν συνδέεται προς τα θέματα αυτονομίας ή αυτοκεφαλίας ή ακόμα προς την υποδιαίρεση των εκκλησιαστικών διοικητικών περιφερειών. Πρόκειται εδώ απλά και μόνο περί της απονομής τιμητικών τίτλων, άνευ συγχρόνου καθιέρωσης προνομίων στο χώρο της εκκλησιαστικής διοίκησης . Η ερμηνεία, σύμφωνα με την οποία η διάρθρωση της εκκλησιαστικής διοίκησης πρέπει να ακολουθεί την κοσμική, αποδίδεται στον Μ. Φώτιο . Αλλά εάν η αποδιδόμενη στον ι. Φώτιο φράση δεν θεωρηθεί ως ερμηνεία των δύο κανόνων και δεν δοθεί σ’αυτή απόλυτη και απεριόριστη ισχύ, τότε δύναται να εντοπιστεί σ’ αυτή κάποιος πυρήνας αλήθειας. Και τούτο διότι κατά την διάρκεια της εθιμικής εξελίξεως των πρεσβείων τιμής και της διαμορφόσεως της εκκλησιαστικής διοίκησης ακολουθήθηκε η πρακτική της συμμεταβολής «τῶν ἐκκλησιαστικῶν τοῖς πολιτικοῖς», αν και το όλο ζήτημα χρήζει ενδελεχούς περαιτέρω ερεύνης. Ας σημειωθεί δε η ταύτιση των εκκλησιαστικών κέντρων, κατά τους πρώτους αιώνες, με τα πολιτικά κέντρα διοίκησης.

Επιπρόσθετα, η σύσταση εθνικών εκκλησιών υπό την κρατική οντότητα και η αναγωγή της τοπικής εκκλησίας σε καθαρά κρατική- εθνική εκκλησία σήμανε τον ΙΘ΄ αιώνα και την έξαρση των εθνικισμών καθώς είχε επικρατήσει η αρχή των εθνοτήτων, που ως αποτέλεσμα είχε τη δημιουργία νέων εθνικών κρατών στην Ευρώπη και στα Βαλκάνια. Σπέρματα του νεώτερου εθνικισμού απαντούν στις αχαίες αιρέσεις και στην αιρετίζουσα διανόηση με την αναίρεση εκ μέρους των της Ορθόδοξης Καθολικότητας. Η αίρεση πάντα αρνείται την καθολικότητα και συνεπώς την υπερεθνικότητα κινούμενη σε πλαίσια φυλετικά και εθνικιστικά . Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στο δυτικό Χριστιανισμό μετά την εκφράγγευση της πίστεως και της Θεολογίας με συνέπεια ο όρος «έθνος» να αποβεί φυλετική κατηγορία. Έτσι το ότι ο εθνικισμός και το έθνος είναί νεωτερικά προϊόντα της διαμόρφωσης του σύγχρονου δυτικού κράτους αποτελεί πλέον κοινό τόπο .

Η διείσδυση στο χώρο της Εκκλησίας των διδαγμάτων αυτών επέφερε την αντιεκκλησιολογική έννοια του φυλετισμού (ρατσιστικός εθνικισμός), ο οποίος προσπάθησε να βρει κανονικό έρεισμα, παρερμηνεύοντας την ορθόδοξη κανονική παράδοση.

Έτσι, η Εκκλησία καταδίκασε τον εθνοφυλετισμό στην τοπική σύνοδο του Πατριαρχείου ΚΠόλεως από τις 29 Αυγούστου μέχρι τις 17 Σεπτεμβρίου 1872, υπό την προεδρία του Οικουμενικού Πατριάρχου Ανθίμου του ΣΤ΄. Αφορμή στάθηκε η αντικανονική αξίωση των Βουλγάρων να εγκαταστήσουν στην ΚΠολη Βούλγαρο έξαρχο και Βουλγαρική Ιεραρχία, στο Τουρκοκρατούμενο κράτος. Η αξίωση αυτή δεν θεμελιωνόταν στην κρατική διαίρεση, ή πολιτική ανεξαρτησία, αλλά μόνο στην εθνική διαφορά, η οποία χαρακτηρίστηκε ως εθνοφυλετισμός και οδήγησε την εκκλησία της Βουλγαρἰας σε σχίσμα . Το περιεχόμενο του όρου της καταδίκης του εθνοφυλετισμού ερείδεται στον η΄ & ιε΄ κανόνα της Α΄ Οικ. Συνόδου, β΄ της Β΄ Οικ. Συνόδου , ε΄ της Δ΄ Οικ. Συνόδου , ιδ΄, ιε΄ Αποστολικό Κανόνα και άλλους κανόνες. Ο όρος της συνόδου αναπτύσσει την ορθόδοξη εκκλησιολογία και καταδικάζει «τον φυλετισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις εθνικές έριδες, ζήλους και διχοστασίες» στην Εκκλησία του Χριστού. Τα τελευταία χρόνια, κατά τον Παρασκευά Ματάλα, η αναζωπύρωση της συζήτησης για τον εθνικισμό έφερε και πάλι στο προσκήνιο την καταδίκη του «φυλετισμού», αυτήν τη φορά όμως τόσο οι ορθόδοξοι κύκλοι όσο και πολλοί ιστορικοί την παρουσιάζουν σαν την πιο τρανή μαρτυρία της οικουμενικής και «αντιεθνικιστικής» διάστασης της ορθοδοξίας . Το ασυμβίβαστο προς τις θεωρητικές και κανονικές αρχές της Ορθοδοξίας πνεύμα του εθνοφυλετισμού εξακολουθεί να υφίσταται ακόμη και σήμερα στην Ορθόδοξη διασπορά του εξωτερικού, πράγμα αντικανονικό, καθώς πλείονες των ένα επισκόπων διαφόρων εθνικοτήτων συνυπάρχουν στον ίδιο τόπο διακρινομένων κατ’ εθνικότητα, φυλή και γλώσσα. Το πρόβλημα αυτό ενέκηψε από τη στιγμή που επικράτησε η αρχή των εθνοτήτων κατά τον ΙΘ΄ αιώνα, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία νέων εθνικών κρατών της Ευρώπης και των Βαλκανίων . Το γεγονός αυτό επέφερε αλυσιδωτές επιπτώσεις επί του ζητήματος της Ορθοδόξου Διασποράς. Οι νεοανακηρυχθείσες εθνικές Εκκλησίες διεκδίκησαν δίκαια πάνω στις νέες μητροπολιτικές επαρχίες Αμερικής, Αυστραλίας και Βορ. Ευρώπης βάσει εθνολογικών και φυλετικών κριτηρίων. Ενώ οι επαρχίες αυτές που ανήκουν στον Οικουμενικό Θρόνο, αφού έχει κανονική δικαιοδοσία επί των Ορθοδόξων σ’όλες τις «βαρβαρικές» χώρες και οι οποίες αποτελούν γεωγραφικό του χώρο και όριο χωρίς να θεωρείται βέβαια η άσκηση των κανονικών του δικαιωμάτων επί πάντων των Ορθοδόξων στις χώρες αυτές ως «υπερόριος», κατά τον σεβαστό μου καθηγητή κ. Βλάσιο Φειδά . Η αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού όμως αναμένεται να διευθετηθεί οριστικά από την μέλλουσα να συνέλθει Αγία και Μεγάλη Σύνοδο.

Τέλος, σύμφωνα με την ορθόδοξη κανονική παράδοση προτάσσεται ως λύση του προβλήματος της Ορθοδόξου διασποράς των ετερόκλητων εθνολογικά πληθυσμών, η επιστροφή στη κανονικότητα και η υπαγωγή τους στη τοπική Εκκλησία υπό μία Εκκλησιαστική αρχή. Προϋπόθεση είναι ο σεβασμός της ιδιαιτερότητας και της πολιτιστικής ταυτότητας κάθε επί μέρους ομάδος στα πλαίσια της ενορίας υπό την πνευματική εποπτεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου κατά τον 28ο κανόνα της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου.

Κ. Δ. ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ, «έθνος», ΘΗΕ 5, 357-359, 358.

ο.π.π., ΓΕΩΡΓΟΥΛΗΣ, Έθνος, 357-359.

Το σύνταγμα της Ελλάδος (1975/1986/2001), πρόλογος Αντώνη Μανιτάκη, ‘Σάκκουλας’, Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2001, άρθρο 1, 3.

Σύμφωνα με τις αρχές της επιστήμης της Γεωπολιτικής, έτσι όπως διατυπώθηκαν από τον François Thual συνοψίζονται σε τρείς παράγοντες, α) έθνος και κράτος σχηματίζονται συμπληρωματικά ενισχύοντας το ένα το άλλο στα πλαίσια της συγκρότησης ενός χώρου, ενός εθνικού εδάφους, περίπτωση Γαλλίας, Μεγάλης Βρετανίας, Ισπανίας, β) μια αυτοπροσδιοριστική ανασυγκρότηση ακολουθούμενη από τον σχηματισμό ενός εθνικού κράτους, το οποίο πρέπει να ορίσει μια γεωγραφική περιοχή, στο πλαίσιο της εθνικής απελευθέρωσης και των συγκρούσεων με τος γείτονές του, περίπτωση της βαλκανικής-καυκασιανής ζώνης, γ) στην ίδρυση ενός κράτους, έπειτα επέρχεται ο συγκρουσιακός καθορισμός μιας εδαφικής περιοχής και, σε τελευταία φάση, η συγκρότηση και εδραίωση μιας εθνικής ταυτότητας, πράγμα που επιτυγχάνεται πολύ αργότερα, περίπτωση ισπανόφωνης Αμερικής. Αυτοί δε οι παράγοντες καθορίζουν μια γενική τυπολογία των σχέσεων ανάμεσα στην Γεωγραφική περιοχή και τον Αυτοπροσδιορισμό. Κοινή δε συνιστώσα αποτελει η θρησκευτική κληρονομιά, η οποία αποτελεί τον έναν από τους δύο κρίκους για τον αυτοπροσδιορισμό ενός πλυθησμιακού συνόλου, ο άλλος κρίκος είναι η κοινή καταγωγή και κοινά οράματα, ιδιαίτερα στο ιστορικό πλαίσιο που εξετάζουμε, η αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού. FR. THUAL, Η κληρονομιά του Βυζαντίου, γεωπολιτική της ορθοδοξίας, μετάφραση Γ. Λάμψας, β΄ έκδοση, ‘Ροές’, Αθήνα 2000, 22-23.

Ο σύγχρονος εθνικισμός έχει δημιουργήσει, κατά τον π. Ιωάννη Μέγιεντορφ, μια μεταμόρφωση του νόμιμου εκκλησιαστικού τοπικισμού σε ένα κάλυμμα για το εθνικό διασπαστικό πνεύμα. Η νέα εθνικιστική ιδεολογία ταύτισε το έθνος-κατανούμενο τόσο σε γλωσσικούς όσο και σε φυλλετικούς όρους- με το αντικείμενο της βασικής κοινωνικής και πολιτιστικής αφοσίωσης. Άλλο από αυτό που πρόβαλε ο παγκόσμιος Χριστιανισμός. (Ι. ΜΕΓΙΕΝΤΟΡΦ, Η βυζαντινή κληρονομιά στην ορθόδοξη εκκλησία, ‘Αρμός’, Αθήνα 1990, 278-279.) Αλλά η ουσία του «εθνικιστικού φαινομένου» είναι η ιδιαιτερότητα των διαφόρων περιπτώσεών του, είναι η ιστορική αλληλεξάρτηση των «εθνικισμών», μέσα από τις μεταξύ τουςσυγκρούσεις ή τις μιμήσεις εθνικισμών-μοντέλων, είναι οι διασπάσεις και αποσκιρτήσεις· είναι, κυρίως, οι εσωτερικές συγκρούσεις μεταξύ αντιχομένων εκδοχών για το ίδιο «έθνος». (Π. ΜΑΤΑΛΑ, Έθνος και ορθοδοξία, οι περιπέτειες μιας σχέσης από το «ελλαδικό» στο βουλγαρικό σχίσμα, ‘Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης’, Ηράκλειο 2002, 9).

ΣΠ. Ν. ΤΡΩΪΑΝΟΥ, «Παρατηρήσεις επί των τυπικών και ουσιαστικών προϋποθέσεων της ανακηρύξεως του αυτοκεφάλου και του αυτονόμου εν τη ορθοδόξω εκκήσία», [τιμητικόν αφιέρωμα εις τον Μητροπολίτην Κίτρους Βαρνάβαν], Αθήναι 1980, 335-348, 338.

Η ανακήρυξη του Ελλαδικού αυτοκεφάλου έγινε το 1833 (μονομερής ανακήρυξη) και η αναγνώριση του από το Οικουμενικό Πατριαρχείο με τον Πατριαρχικό Συνοδικό Τόμο του 1850.

ο.π.π., THUAL, Γεωπολιτική, 39-40.

ο.π.π., THUAL, Γεωπολιτική, 44.

Βλ. τον Πατριαρχικό και Συνοδικό Τόμο περί αναγνωρίσεως του Αυτοκεφάλου της Πολωνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΚΙΤΡΟΥΣ ΒΑΡΝΑΒΑ ΤΖΩΡΖΑΤΟΥ, Οι βασικοί θεσμοί διοικήσεως της Αυτοκεφάλου Ορθοδόξου Εκκλησίας της Πολωνίας, μετά ιστορικής ανασκοπήσεως, Αθήναι 1975, 14.

Ο ιζ΄ κανόνας της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου έχει ως εξής: «…τοῖς πολιτικοῖς καὶ δημοσίοις τύποις καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν παροικιῶν ἡ τάξις ἀκολουθείτω.» και ο λη΄ της Πενθέκτης έχει ως εξής: «Τὸν τῶν Πατέρων ἡμῶν τεθέντα κανόνα καὶ ἡμεῖς παραφυλἀττομεν, τὸν οὕτω διαγορεύοντα. Εἴ τις ἐκ βασιλικῆς ἐξουσίας ἐκαινίσθη πόλις, ἢ αὖθις καινισθείη τοῖς πολιτικοῖς καὶ δημοσίοις τύποις καὶ ἡ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων τάξις ἀκολουθείτω.», τον ιζ΄ κανόνα της Δ΄ Οικ. Συνόδου διερμηνεύει ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης διαφορετικά από τον Βαλσαμώνα, λέγοντας, ότι η σύνοδος στον Βασιλέα έδωσε την εξουσία να διατάσσει περί ενοριών σε μόνο τις υπ’αυτού οικοδομούμενες πόλεις καί όχι απλώς σε όλες τις πόλεις. (ΠΗΔΑΛΙΟΝ, 200 υπ. 1 & πρβλ. ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΙΙ, 261-262). ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΙΙ, 258-259 & 392, ΠΗΔΑΛΙΟΝ, 199 & 253, ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ, 64 &112, ΦΕΙΔΑΣ, Κανόνες, 140 & 162, αντιστοίχως.

Βλ. ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΙΙ, 258-263 & 392-395.

ο.π.π., ΤΡΩΪΑΝΟΣ, Αυτοκέφαλο, 338.

Οι «εθνικές εκκλησίες» στο μεσαίωνα και ιδιαίτερα από τον 5ο αιώνα μ.Χ. , πέρα από τα σύνορα της αυτοκρατορίας, υπήρχαν ως ανεξάρτητες εκκλησίες, που η καθεμιά διευθυνόταν από έναν προκαθήμενο που έφερε συχνά τον τίτλο του «καθολικού», π.χ. Ο Αρμένιος «καθολικός» ήταν Μονοφυσίτης. Ο «Καθολικός» της Σελευκείας-Κτησιφώντος ήταν Νεστοριανός. Αλλά ο «Καθολικός» της Γεωργίας παρέμεινε πιστός στη Σύνοδο της Χαλκηδόνος και στη Βυζαντινή Ορθοδοξία. ο.π.π., ΜΕΓΙΕΝΤΟΡΦ, Κληρονομιά, 276. Αλλά πολύ πρώϊμα οι Σλαυϊκές Εκκλησίες ανέπτυξαν έναν ιδιότυπο εθνικισμό, που χαρακτηρίστικε ως εθνοφυλετισμός.

ΠΡΩΤ. Γ. Δ. ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΥ, «Έθνος- εθνικισμός και ορθόδοξο φρόνημα», ‘Απόστολος Βαρνάβας’, Λευκωσία 1995, σσ. 387-395, 390.

ο.π.π., ΜΑΤΑΛΑΣ, ΄Εθνος, 12.

Η Βουλγαρική αξίωση για εγκατάσταση Βουλγαρικής Ιεραρχίας εξηγείται από τον π. Ιωάννη Μέγιεντορφ, ως αποτίναξη της ελληνικής κυριαρχίας πάνω στην εκκλησία, γιατί όπως χαρακτηριστικά λέγει « ..αν ο ελληνικός εθνικισμός επαναστάτησε ενάντια στην Τουρκική κυριαρχία, ο Βουλγαρικός εθνικισμός δεν θα μπορούσε να ανεχθεί την Εκκληνική κυριαρχία στην Εκκλησία». ο.π.π., ΜΕΓΙΕΝΤΟΡΦ, Κληρονομιά, 280.

Περί του Βουλγαρικού σχίσματος καθώς και της άρσεως αυτού, βλ. ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ, «Το Βουλγαρικόν σχίσμα», ανάτυπον επό την ‘Πολιτική Επιθεώρηση’ 12, Αθήνα 1945, ΜΑΝΟΥΗΛ ΓΕΔΕΩΝ, Έγγραφα πατριαρχικά και συνοδικά περί του Βουλγαρικού ζητήματος (1852-1873), Κωνσταντινούπολις 1908, ΙΩ. Ν. ΚΑΡΜΙΡΗ, «Ο εθνικισμός εν τη ορθοδόξω εκκλησία», [Πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών 1977, τόμος 52], Αθήνα 1977, 181-198, ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Τα δογματικά και συμβολικά μνημεία της ορθοδόξου καθολικής εκκλησίας 2, Graz-Austria 1968, 1010-1016, ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΡΠΑΘΙΟΥ, «Η Βουλγαρική εκκλησία», ΘΧΕ 2, ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ Ι. ΚΟΝΙΔΑΡΗ, Η άρσις του Βουλγαρικού σχίσματος εν τω πλαισίω, της καθολικής ορθοδοξίας του ελληνισμού, Αθήναι 1971, και στο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΜΑΤΑΛΑ, Έθνος και ορθοδοξία, οι περιπέτειες μιας σχέσης, από το ἑλληνικό»στο βουλγαρικό σχίσμα, ‘Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης’, Ηράκλειο 2002, όπου και σχετική πρόσφατη βιβλιογραφία.

Ο η΄ κανόνας της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου αναφερόμενος στους Καθαρούς, διαγορεύει «ἵνα μὴ ἐν τῇ πόλει δύο ἐπίσκοποι ὦσιν.» ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΙΙ, 133, ΠΗΔΑΛΙΟΝ, 133, ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ, 31, ΦΕΙΔΑΣ, Κανόνες, 127.

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΙΙ, 145, ΠΗΔΑΛΙΟΝ, 143, ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ, 34-35, ΦΕΙΔΑΣ, Κανόνες, 128.

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΙΙ, 169-170, ΠΗΔΑΛΙΟΝ, 156, ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ, 40, ΦΕΙΔΑΣ, Κανόνες,130.

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΙΙ, 299-230, ΠΗΔΑΛΙΟΝ, 189, ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ, 59, ΦΕΙΔΑΣ, Κανόνες,138.

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΙΙ, 18-22, ΠΗΔΑΛΙΟΝ, 15-17, ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ, 175-176, ΦΕΙΔΑΣ, Κανόνες, 191.

ο.π.π., ΜΑΤΑΛΑΣ, Έθνος, 2.

Η Γ΄ Προσυνοδική Πανορθόδοξος Διάσκεψη (1986) ασχολήθηκε και με το μείζον θέμα για την Εκκλησιαστική ενότητα και τάξη θέμα της Ορθοδόξου Διασποράς. Ας σημειωθεί, ότι το πρόβλημα ξεκινάει αφ’ ης στιγμής οι Εθνικές Εκκλησίες Ρωσσίας, Σερβίας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας και των άλλων Ορθοδόξων Χωρών καθώς και του Πατριαρχείου Αντιοχείας μέσα στα πλαίσια της Ιεραποστολής ιδρύουν Μητροπόλεις στις κανονικά κατοχυρωμένες επαρχείες- δικαιοδοσίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου, π.χ. Αμερική υπό τον τίτλο Orthodox America Church, την Αυστραλία, χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως Γαλλία κ.α. . Ως αιτία επικαλούνται την λειτουργική και λατρευτική (εθνικά, γλωσσικά κριτήρια) εξυπηρέτηση των πιστών, που προέρχονται από τις χώρες αυτές και κατοικούν στην Διασπορά.και οι οποίοι στο σύνολό τους είναι μετανάστες είτε πολιτικοί είτε οικονομικοί. Βλ. σχετικό άρθρο όπου και σχετική βιβλιογραφία για την Ορθόδοξη Διασπορά στον τιμητικό τόμο για τον Μητρ. Κίτρους και Κατερίνης Βαρνάβα Τζωρτζάτο, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΤΥΡΟΛΟΗΣ ΚΑΙ ΣΕΡΕΝΤΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ, «Η ορθόδοξος διασπορά από εκκλησιολογικής και κανονικής απόψεως», [ τιμητικόν αφιέρωμα εις τον Μητοπολίτην Κίτρους Βαρνάβαν], Αθήναι 1980, 323-333, καθώς και ΒΛ. ΙΩ. ΦΕΙΔΑ, «Οικουμενικός θρόνος και ορθόδοξος διασπορά», ‘Ορθόδοξος Μαρτυρία και Σκέψις’ 19 (1979), Αθήναι 1979, 5-6.

ο.π.π., ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ ΤΥΡΟΛΟΗΣ, Διασπορά, 329.

ο.π.π., ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ ΤΥΡΟΛΟΗΣ, Διασπορά, 326.

ο.π.π., ΦΕΙΔΑΣ, Διασπορά, 5-6.

ΠΗΓΗ

Τεκτονική υποτίμηση της νοημοσύνης μας

Στην εκπομπή του Κώστα Χαρδαβέλλα σχετικά με τον Τεκτονισμό, έβλεπα ήσυχος το ωραία σχεδιασμένο τουριστικό βίντεο από τις διάφορες Στοές της Ελλάδος, όταν, από κάποιους μεγαλοτέκτονες (κατά το μεγαλογιατρός) άκουσα δυο πράγματα: Πρώτον, πως οι Τέκτονες σέβονται τη θρησκεία του άλλου και για αυτόν τον λόγο έχουν αυτήν την ανεκτικότητα κλπ και δεύτερον, πως δεν επεμβαίνουν στα πολιτικά πράγματα, εκτός από κανά δυο φορές, όπως στη Γαλλία που “βοήθησαν στο χωρισμό Εκκλησίας-Κράτους”!!Καταρχήν, μια οργάνωση που σέβεται τη θρησκεία γενικά, δεν την πολεμάει. Αλλά, ας προσπεράσουμε αυτήν την απύθμενη ανοησία και ας δούμε τα αποτελέσματα. Με ποιον ακριβώς τρόπο χωρίστηκε η Εκκλησία από το Κράτος στη Γαλλική Επανάσταση; Τους είπαν απλά πως “δεν σας πληρώνουμε τους μισθούς” και τελείωσε; Όχι βέβαια! Κατέστρεψαν ιερά σκεύη, αγάλματα του Χριστού και των αποστόλων, εσταυρωμένους και ο,τιδήποτε θύμιζε Χριστιανισμό εν γένει! Επέβαλλαν την Θρησκεία της Λογικής και μάλιστα έκαναν και λειτουργία (!!) προς τιμήν της στην Παναγία των Παρισίων! Εκδίωξαν σταδιακά από τη χώρα 30.000 Ρκαθολικούς ιερείς και εκτέλεσαν χιλιάδες άλλους! Έκαναν καινούργιο “ εκκλησιαστικό Σύνταγμα” σύμφωνα με το οποίο όποιος ιερέας δεν υπαγόταν στο Κράτος ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΝ! Πέταξαν την μίτρα του αρχιεπισκόπου του Παρισιού για να του φορέσουν το κόκκινο σκουφάκι της Επανάστασης!Αντικατέστησαν το υπάρχον ημερολόγιο με το “ επαναστατικό” διότι έπρεπε να αποκοπεί ο Χριστός ακόμη και από κει! Οι επίσκοποι εκλέγονταν στις επαρχίες τους από τον λαό, ανεξαρτήτως θρησκείας-δηλαδή τους ψήφιζαν οι Προτεστάντες και οι Εβραίοι! Και φυσικά, αυτοί οι “ άδολοι, αχρημάτιστοι ερευνητές τους σύμπαντος και της λογικής και της αλήθειας” ΕΒΑΛΑΝ ΣΤΟ ΧΕΡΙ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ, σαν κάποιους άλλους Μπολσεβίκους κάποια χρόνια μετά και κάποιους άλλους που το παπαγαλίζουν σήμερα πιο “ πολιτισμένα” . Αυτή ήταν η προσφορά των τεκτόνων της Επανάστασης: μίσος, αίμα, γκιλοτίνα, εξανδραποδισμός, σφαγή. Δεν ήταν ούτε αστική, ούτε κοινωνική, ούτε των καταπιεσμένων! Ήταν των χριστιανομάχων Τεκτόνων. Και τι περίεργο, οι ιδέες τους επανέρχονται ξανά και ξανά σήμερα εναντίον του Χριστού. Αλλά όπως είπε και κάποιος Άλλος: “ επι ταυτη τη πετρα οικοδομησω μου την εκκλησιαν και πυλαι αδου ου κατισχυσουσιν αυτης.”

Το να πιστεύεις ό,τι θες είναι δικαίωμά σου αλλά το να υποτιμάς τη νοημοσύνη μας πάει πολύ.

vater panagiotis

Ορθοδοξία και θρησκεία

 Ή Ορθοδοξία δεν είναι θρησκεία

π. Ιωάννης Ρωμανίδης

Σε πολλούς επικρατεί ή αντίληψη ότι ή Ορθοδοξία είναι μία από τις πολλές θρησκείες, που έχει σαν κύρια μεριμνά Της την προετοιμασία των μελών της Εκκλησίας για τη ζωή μετά θάνατον, να εξασφάλιση δηλαδή μία θέση στον Παράδεισο για κάθε Ορθόδοξο Χριστιανό. 'Έτσι θεωρείται ότι το Ορθόδοξο δόγμα πρόσφερε μια επί πλέον εξασφάλιση, επειδή είναι Ορθόδοξο και ότι, αν κανείς δεν πιστεύει στο Ορθόδοξο δόγμα, αυτό είναι ένας επί πλέον λόγος, για να πάει στην Κόλαση ό άνθρωπος αυτός, εκτός δηλαδή από το ότι ενδεχομένως θα τον στείλουν εκεί τα προσωπικά του αμαρτήματα.Ο σοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί πιστεύουν ότι αυτό το πράγμα είναι ή Ορθοδοξία αυτοί έχουν συσχετίσει την Ορθοδοξία αποκλειστικά με την μέλλουσα ζωή. Και αυτοί δεν κάνουν και πολλά πράγματα σ' αυτή την ζωή, αλλά περιμένουν να πεθάνουν, για να πάνε στον Παράδεισο, επειδή, όταν ζούσαν, ήταν Ορθόδοξοι Χριστιανοί!Μία άλλη μερίδα Ορθοδόξων δραστηριοποιείται μέσα στον χώρο της Εκκλησίας ενδιαφερόμενη όχι για την άλλη ζωή, αλλά κυρίως γι' αυτήν εδώ την ζωή. Δηλαδή για το πώς θα τους βοηθάει ή Ορθοδοξία να ζήσουν καλά σ' αυτήν την ζωή. Τέτοιοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί προσεύχονται στο Θεό, βάζουν τους Ιερείς να κάνουν προσευχές, κάνουν αγιασμούς, παρακλήσεις, ευχέλαιο κ.λπ., για να τους βοηθήσει ό Θεός να περνάνε καλά σ' αυτήντην ζωή, να μη αρρωσταίνουν, να αποκαθίστανται τα παιδιά τους, να εξασφαλίζουν στα κορίτσια τους μία καλή προίκα και έναν καλό γαμπρό, τα αγόρια τους να βρουν καλές κοπέλες με καλή προίκα, για να παντρευτούν, οι δουλειές τους να πηγαίνουν καλά, ακόμη και στο χρηματιστήριο , η, ή βιομηχανία τους, κ.λπ. Οπότε βλέπομε ότι αυτοί οι Χριστιανοί δεν διαφέρουν κατά πολύ από τους πιστούς των άλλων θρησκειών, πού κάνουν και εκείνοι τα ίδια περίπου πράγματα.Δηλαδή βλέπει κανείς από τα παραπάνω την Ορθοδοξία να έχει αυτά τα δύο κοινά σημεία με όλα τα άλλα θρησκεύματα: Πρώτον, το να προπαρασκευάζει τους πιστούς, για την ζωή μετά θάνατον, ώστε να πάνε στον Παράδεισο, όπως ό καθένας τον φαντάζεται και δεύτερον, το να. φροντίζει, ώστε οι Χριστιανοί να μη περνούν θλίψεις, στενοχώριες, καταστροφές, αρρώστιες, πολέμους κ.λπ. σ' αυτήν εδώ τη ζωή, δηλαδή ό Θεός να τα τακτοποιεί όλα κατά τις ανάγκες η τις επιθυμίες τους. Έτσι γι' αυτούς τους δεύτερους, ή θρησκεία παίζει μεγάλο ρόλο σ' αυτήν την ζωή και μάλιστα σ' αυτήν την καθημερινή τους ζωή.Κατά βάθος, όμως, άπ' όλους τους παραπάνω Χριστιανούς ποιος ενδιαφέρεται αν ύπάρχη ή δεν υπάρχει Θεός; Ποιος Τον αναζητά; Γι αυτούς δεν τίθεται θέμα αν ύπάρχη Θεός ή όχι, έφ' όσον καλύτερα θα ήταν να υπήρχε Θεός, για να μπορούμε να τον επικαλούμεθα και να του ζητούμε να ικανοποιεί ανάγκες μας, ώστε να πηγαίνουν καλά οι δουλειές μας και να έχομε κάποια ευτυχία σ' αυτήν την ζωή.Όποτε βλέπομε, ότι ό άνθρωπος έχει μία ισχυρότατη τάσι να θέλει να ύπάρχη Θεός, να πιστεύει ότι υπάρχει Θεός, διότι είναι μία ανάγκη για τον άνθρωπο να ύπάρχη Θεός, για να του εξασφαλίζει τα όσα είπαμε. "Ε, και έφ' όσον είναι λοιπόν μία ανάγκη για τον άνθρωπο το να ύπάρχη Θεός, άρα Θεός υπάρχει!Αν ό άνθρωπος δεν είχε την ανάγκη ενός Θεού και αν μπορούσε να εξασφάλιση αυτάρκεια των προς το ζην σε αυτήν την ζωή με κάποιον άλλο τρόπο, τότε δεν ξέρει κανείς πόσοι άνθρωποι θα πίστευαν στον Θεό. Αυτό, γίνεται, εν πολλοίς και στην Ελλάδα.Έτσι, βλέπομε, πολλοί άνθρωποι, ενώ πριν ήταν αδιάφοροι ως προς την θρησκεία, προς το τέλος της ζωής τους να θρησκεύουν, μετά ίσως από κάποιο γεγονός, πού τους φόβισε. Διότι πλέον δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς να επικαλούνται να τους βοηθήσει κάποιος Θεός, από δεισιδαιμονική δηλαδή πρόληψη. Γι αυτούς τους λόγους ή φύσις του ανθρώπου βοηθά στο να θρησκεύη ό άνθρωπος. Αυτό δεν ισχύει μόνο για τους Ορθοδόξους Χριστιανούς, ισχύει για τους πιστούς όλων των θρησκειών. Παντού ή φύσις του ανθρώπου είναι ίδια Έτσι ό άνθρωπος μετά την πτώση του —σκοτισμένος, όπως είναι κατά φύσιν — μάλλον, παρά φύσιν— ρέπει προς την δεισιδαιμονία.Τώρα το ερώτημα, πού ακολουθεί είναι: Που σταματάει ή δεισιδαιμονία και που αρχίζει ή αληθινή πίστης;Σ' αυτά τα θέματα οι Πατέρες έχουν σαφείς θέσεις και διδασκαλία. Ένας άνθρωπος, ό όποιος ακολουθεί ή μάλλον νομίζει ότι ακολουθεί την διδασκαλία του Χριστού και απλώς πηγαίνει στην Εκκλησία κάθε Κυριακή, πού κοινωνεί κατά τακτά διαστήματα, πού χρησιμοποιεί τους ιερείς, για να του κάνουν αγιασμούς, ευχέλαιο κ.λπ., χωρίς να εμβαθύνει σ' αυτά, παραμένοντας στο γράμμα του νόμου και όχι στο πνεύμα του νόμου, αυτός ωφελείται ιδιαίτερα από την Ορθοδοξία; Μετά ένας άλλος, ό όποιος προσεύχεται αποκλειστικά για την μέλλουσα ζωή, για τον εαυτό του και για τους άλλους και αδιαφορεί τελείως για αυτήν τη ζωή, αυτός πάλι ωφελείται ιδιαίτερα από την Ορθοδοξία; Ή μία τάσης εκπροσωπείται από τον παπά της ενορίας και όσους μαζεύονται γύρω του με το παραπάνω πνεύμα και ή άλλη εκπροσωπείται από έναν Γέροντα σε μοναστήρι, συνήθως κάποιον αρχιμανδρίτη, που βρίσκεται σε σύνταξη και περιμένει να πεθάνει, με μερικούς μοναχούς γύρω του.Έφ' όσον οι δύο αυτές τάσεις δεν είναι επικεντρωμένες γύρω από την κάθαρση και τον φωτισμό, από Πατερικής απόψεως, είναι λανθασμένες ως προς εκείνο, πού επιδιώκουν. Όσο, όμως, είναι επικεντρωμένες γύρω από την κάθαρση και τον φωτισμό και εφαρμόζουν την Ορθόδοξη Πατερική ασκητική αγωγή για την απόκτηση της νοεράς προσευχής, τότε μόνον τα πράγματα τίθενται πάνω σε ορθή βάση. Αυτές οι δύο τάσεις είναι υπερβολές προς τα δύο άκρα. Δεν έχουν αυτές οι τάσεις κοινόν άξονα. Ό κοινός άξονας, πού διακρατεί την Ορθοδοξία και διατηρεί την συνοχή της, ό ένας και μοναδικός της άξονας επάνω σε όλα τα θέματα, πού την απασχολούν και ό όποιος τοποθετεί τα πάντα επάνω σε ορθή βάση, όταν λαμβάνεται ύπ' όψιν, είναι ό άξονας: Κάθαρσις — φωτισμός—θέωσις.Οι Πατέρες δεν ενδιαφέρονται για το τι θα συμβεί στον άνθρωπο μετά θάνατον αποκλειστικά, αλλά εκείνο κυρίως, πού τους ενδιαφέρει είναι το τι θα γίνη ό άνθρωπος σε αυτήν τη ζωή. Μετά θάνατον δεν υπάρχει θεραπεία του νοός, οπότε πρέπει σε αυτήν την ζωήν να αρχίσει ΤΗΝ θεραπεία, διότι «εν τω Αδη ουκ εστί μετάνοια». Γι` αυτό ή Ορθόδοξη Θεολογία δεν είναι υπερκοσμική ούτε μελλοντολογική ούτε εσχατολογική, αλλά είναι καθαρά ενδοκοσμική. Διότι το ενδιαφέρον της Ορθοδοξίας είναι για τον άνθρωπο σε αυτόν τον κόσμο, σε αυτήν την ζωή, όχι μετά θάνατον.Τώρα ή Κάθαρσις και ό φωτισμός για ποιόν λόγο χρειάζονται; Για να πάει ό άνθρωπος στον Παράδεισο και να αποφυγή την Κόλαση; Για αυτό χρειάζονται; Εις τι συνίσταται ή κάθαρσις και ό φωτισμός και για ποιόν λόγο επιδιώκονται από τους Ορθοδόξους; Για να βρει κανείς τον λόγο και να δώσει απάντηση στην ερώτηση αυτή, πρέπει να κατέχει το βασικό κλειδί, το όποιο είναι τούτο: Όλοι οι άνθρωποι επάνω στην γη έχουν το ίδιο τέλος από Ορθόδοξη θεολογική άποψη. Είτε είναι κανείς Ορθόδοξος είτε είναι Βουδιστής είτε Ινδουιστής είτε αγνωστικιστής είτε άθεος, οτιδήποτε και αν είναι, δηλαδή κάθε άνθρωπος επάνω στην γη, είναι προορισμένος να δη την δόξα του Θεού. Θα δη την δόξα του Θεού κατά το κοινό τέλος της ανθρωπότητας κατά την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού. Όλοι οι άνθρωποι θα δουν την δόξαν (το άκτιστο φως) του Θεού και από αυτής της απόψεως έχουν το ίδιο τέλος. Όλοι βέβαια θα δουν την δόξα του Θεού, αλλά με μία διαφορά . Οι μεν σεσωσμένοι θα δουν την δόξα του Θεού ως Φως γλυκύτατον και ανέσπερο, οι δε κολασμένοι, θα δουν την ίδια δόξα του Θεού ως πυρ κατανάλισκαν, σαν φωτιά, πού θα τους καίη. Αυτό, το ότι όλοι θα δούμε την δόξα του Θεού, είναι ένα αληθινό και αναμενόμενο γεγονός. Το να δη κανείς τον Θεό, δηλαδή την δόξα Του, το Φως Του, αυτό είναι κάτι, πού θα γίνη είτε το θέλουμε είτε όχι. Ή βίωσης, όμως, αυτού του Φωτός θα είναι διαφορετική στους μεν, από τους δε.Όποτε το έργο της Εκκλησίας και των κληρικών δεν είναι να μας βοηθήσουν να δούμε αυτήν την δόξα, διότι αυτό θα γίνη οπωσδήποτε. Το έργο της Εκκλησίας εστιάζεται στο πως θα δη ό κάθε άνθρωπος τον Θεόν. Όχι στο αν θα δη τον Θεόν. Δηλαδή το έργο της Εκκλησίας είναι να κηρύττει στους ανθρώπους ότι υπάρχει Θεός αληθινός, ότι ό Θεός αποκαλύπτεται είτε ως Φως είτε ως πυρ καταναλίσκον, ότι όλοι οι άνθρωποι κατά την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού θα δούμε τον Θεόν και να προετοιμάζει τα μέλη της, ώστε να δουν τον Θεόν όχι σαν φωτιά, αλλά σαν Φως.Αυτή ή προετοιμασία των μελών της Έκκλησίας, καθώς και όλων των ανθρώπων, πού θέλουν να δουν τον Θεόν ως Φως, είναι στην ουσία της, μία θεραπευτική αγωγή, ή οποία πρέπει να αρχίσει και να τελείωση σ' αυτήν τη ζωή. Πρέπει σ' αυτήν τη ζωή να γίνη ή θεραπεία και να περατωθεί. Διότι μετά θάνατον ουκ εστί μετάνοια. Αυτή ή θεραπευτική αγωγή είναι ή ουσία και το κύριο περιεχόμενο της Ορθοδόξου Παραδόσεως ως και ή κύρια μέριμνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Συνίσταται δε και αποτελείται από τα ακόλουθα τρία στάδια πνευματικής αναβάσεως: Την κάθαρση από τα πάθη, τον φωτισμό από την Χάρι του Αγίου Πνεύματος και την θέωση, πάλι από την Χάρι του Άγιου Πνεύματος. Συμβαίνει δέ και τούτο: Αν δεν φθάση κανείς τουλάχιστον σε κατάσταση μερικού φωτισμού, σ' αυτήν την ζωή, δεν μπορεί να δη τον Θεόν σαν Φως ούτε σ' αυτήν την ζωή, αλλά ούτε και στην άλλη.Έτσι είναι φανερό ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας ενδιαφέρονται για τον άνθρωπο, όπως είναι σήμερα, αυτήν την στιγμή. Και εκείνος, πού χρειάζεται θεραπεία, είναι ο κάθε άνθρωπος, ό όποιος έχει την ευθύνη ενώπιον του Θεού να αρχίσει αυτό το έργο σήμερα, σ' αυτήν την ζωή, διότι σ' αυτήν την ζωή μπορεί. όχι μετά θάνατον. Και. αυτό ό ίδιος ό άνθρωπος είναι εκείνος, πού θα αποφασίσει για το αν θα ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο της θεραπείας ή όχι.Ο Χριστός είπε. •«Εγώ ειμί η οδός».. Ή οδός προς τι; όχι μόνον προς την άλλη ζωή. Ό Χριστός είναι πρώτα , η οδός σε αυτήν την ζωή. Ό Χριστός είναι ή οδός προς τον Πατέρα Του καί Πατέρα μας. Ό Χριστός αποκαλύπτεται στον άνθρωπο πρώτα σ' αυτή τη ζωή καί του δείχνει τον δρόμο προς τον Πατέρα. Αυτός ό δρόμος είναι ό ίδιος ό Χριστός.Το ερώτημα τώρα είναι: Ή θρησκεία ταυτίζεται με μία διδασκαλία περί της αθανασίας της ψυχής, καθώς καί με μία διδασκαλία περί της υπάρξεως Θεού για την μέλλουσα ζωή; Επίσης ταυτίζεται με την επικράτηση της πλήρους δικαιοσύνης; Δηλαδή πρέπει να έχομε θρησκεία, επειδή πρέπει να ύπάρχη ένας δίκαιος Θεός, ό οποίος θα κάνη καί την τελική κρίση όλων των ανθρώπων, ώστε να τιμωρηθούν οι άδικοι στην Κόλαση καί να βραβευθούν οι δίκαιοι (τα καλά παιδιά) στον Παράδεισο; Αν ή απάντησης είναι Ναι, ε τότε πρέπει να υπάρχη θρησκεία, άφ' ενός για να επικράτηση τελικά ή δικαιοσύνη καί άφ' ετέρου για να μη μείνει ανεκπλήρωτος ό πόθος του άνθρωπου για ευδαιμονία. Είναι δυνατόν δηλαδή το καλό παιδί να μη ζή μετά θάνατον ευδαίμονα ζωή; Δεν είναι δυνατόν! Κι ας ήταν αδικημένο σ' αυτήν την ζωή. Όλοι δηλαδή αυτοί οι αδικημένοι ή τα καλά παιδιά είναι δυνατόν να μη δικαιωθούν στην μέλλουσα ζωή; Δεν είναι δυνατόν!και δεν θα πρέπει εκεί να ζήσουν μία ζωή ευχάριστη, μία ζωή ευδαιμονίας; Βεβαίως! Μα, για να γίνη αυτό, θα πρέπει να ύπάρχη ζωή μετά θάνατον, καθώς και ένας καλός καί δίκαιος Θεός, ό όποιος θα πρέπει να κάνη μία καλή και δίκαιη μοιρασιά! Έτσι δεν είναι; Θα πρέπει να ύπάρχη. Σύμφωνα με την αντίληψη του Μεσαίωνα, δηλαδή, της Δυτικής θεολογίας.Όμως, σε σχέση με όλα αυτά, έρχεται ή μοντέρνα ψυχολογία καί τα τινάζει όλα αυτά στον αέρα. Μας λέγει ότι αυτές οι αντιλήψεις είναι ψυχολογικές, διότι ό άνθρωπος έχει μέσα του το αίσθημα της δικαιοσύνης, το οποίο είναι εκείνο, πού απαιτεί να τιμωρηθούν τα κακά παιδιά καί να βραβευθούν τα καλά παιδιά! Καί, έφ' όσον ή βράβευσης αποτυγχάνει να πραγματοποιηθεί σ' αυτήν εδώ την ζωή, προβάλλει ή ανθρώπινη φαντασία την ιδέα ότι αυτά πρέπει να εκπληρωθούν σε μια άλλη ζωή καί για αυτό ό αδύνατος άνθρωπος, καθώς καί εκείνος, πού αγαπάει την δικαιοσύνη και έχει βαθιά καί σοβαρά αισθήματα για την δικαιοσύνη, γίνεται θρησκευόμενος καί πιστεύει στα δόγματα της θρησκείας, πού ακολουθεί. Για αυτούς τους λόγους δηλαδή πιστεύει, επειδή το δόγμα, στο οποίο πιστεύει, του εξυπηρετεί την ψυχολογική του ανάγκη για απόδοση δικαιοσύνης. Οι λόγοι αυτοί δεν έχουν φιλοσοφικά, μεταφυσικά δηλαδή θεμέλια, αλλά μόνο ψυχολογικά θεμέλια.Το σωστό όμως, στο παραπάνω σκεπτικό είναι ότι, εάν ποτέ επικρατήσουν ή δικαιοσύνη και ή ευδαιμονία για τους καλούς ανθρώπους, θα πρέπει να επικρατήσουν σ' αυτήν την ζωή. Διότι άλλη ζωή οι άνθρωποι αυτοί δεν ξέρουν αν θα έχουν, έφ' όσον τα επιχειρήματα, - πού αναφέραμε για την ύπαρξη άλλης ζωής, είναι καθαρά ψυχολογικά επιχειρήματα και δεν είναι επιστημονικά επιχειρήματα, δηλαδή επιχειρήματα, πού θα θεμελιώνονται επάνω στην εμπειρία και στην επιστημονική μεθοδολογία. Έτσι οι άνθρωποι αυτοί πιστεύουν σε μία ζωή μετά θάνατον απλώς, επειδή θέλουν να πιστεύουν. Και γι' αυτό η ουσία της θρησκείας τους είναι να ύπάρχη μία άλλη ζωή, οπού τιμωρείται ή αδικία και Βραβεύεται ή δικαιοσύνη.Έτσι, γι' αυτούς τους λόγους, βλέπει κανείς ότι σήμερα σοβαροί άνθρωποι στην Ευρώπη καί στην Αμερική δεν παραδέχονται πλέον αυτά τα θεμέλια της θρησκείας καί πάρα πολλοί επιστήμονες έχουν απορρίψει την θρησκεία καί έχουν οδηγηθεί στον αγνωστικισμό, ενώ• οι αντίστοιχοι τους της Ανατολικής Ευρώπης, στην αθεΐα Τα τελευταία χρόνια, όμως, βρίσκει κανείς πολλούς κομμουνιστές, οι όποιοι εγκατέλειψαν την σκληρή αθεΐα του παρελθόντος καί έχουν γίνει αγνωστικιστές. Καί από αυτής της απόψεως μοιάζουν με τους αγνωστικιστές της Ευρώπης και της Αμερικής. Από την άλλη μεριά υπάρχουν οι θρησκευόμενοι στα κομμουνιστικά κράτη καί στην Αμερική, οι όποιοι συνεχίζουν να πιστεύουν στην μετά θάνατον ζωή, διότι, όπως εξηγήσαμε, θέλουν να πιστεύουν, χωρίς να έχουν επιστημονικά επιχειρήματα για την στήριξη αυτών των πεποιθήσεων. Αυτή είναι ή γενική κατάσταση...

Θ Ντοστογιέφσκη - Ο Μέγας Ιεροεξεταστής(γ΄ μέρος)

Υπάρχουν τρεις δυνάμεις, οι μόνες που μπορούν να υποδουλώσουν για πάντα τη συνείδηση αυτών των αδυνάμων επαναστατημένων, είναι: το θαύμα, το μυστήριο, η αυταρχικότητα ! Τ' απώθησες και τα τρία αυτά, δίνοντας έτσι ένα παράδειγμα. Το τρομερό και βαθύ Πνεύμα, σε είχε συμπαρασύρει μέσα στο Ναό και σου είχε πει: "Θες να ξέρεις αν είσαι γιος του Θεού; Πέσε κάτω από δω ψηλά, γιατί είναι γραμμένο πως οι άγγελοι θα σε συγκρατήσουν και θα σε στηρίξουν, δε θα τραυματιστείς καθόλου, και τότε θα ξέρεις αν είσαι γιος του Θεού, και θ' αποδείξεις έτσι την πίστη στον Πατέρα σου". Μα απόδιωξες και τούτη την πρόταση, δεν όρμησες να πέσεις κάτω. Έδειξες τότε μια υπέροχη περηφάνεια, ολότελα θεία, μα για τους ανθρώπους, ράτσα αδύναμη κι επαναστατημένη, δεν είναι θεία ! Ήξερες πως κάνοντας ένα βήμα, μια χειρονομία για να ορμήσεις, θα ενοχλούσες τον Κύριο και θα 'χανες την πίστη σου σ' Αυτόν. Μα υπάρχουν πολλοί σαν κι εσένα ; Μπορούσες να παραδεχτείς έστω και για μια στιγμή ότι οι άνθρωποι θα 'χαν τη δύναμη ν' αντέξουν σ' ένα παρόμοιο πειρασμό; Είναι τάχα μέσα στην ανθρώπινη φύση ν' αποδιώχνει το θαύμα, και στις σοβαρές στιγμές της ζωής μπροστά σε βασικά κι επίμονα προβλήματα, να διατηρεί την ελεύθερη κρίση της καρδιάς;

Ώ ! Ήξερες πως η σταθερότητά σου θ' αναφερόταν στις Γραφές, θα επιζούσε μέσα στους αιώνες, θα 'φτανε ως τις πιο μακρινές περιοχές, κι έλπισες πως ακολουθώντας το παράδειγμά σου, ο άνθρωπος θα περιοριζόταν στο Θεό χωρίς να προσφεύγει στο θαύμα. Μα αγνοούσες ότι ο άνθρωπος απωθεί το Θεό ταυτόχρονα με το θαύμα, γιατί είναι προπάντων το θαύμα που αποζητά. Καί καθώς δεν ξέρει πως να κάνει συγκεντρώνεται πάλι στον εαυτό του, καταφεύγει στους δικούς του, υποκλίνεται στα θαύματα κάποιου μάγου, στα μαγικά κόλπα μιας μάγισσας, στον όποιο επαναστατημένο ή αιρετικό. Δεν κατέβηκες από το σταυρό όταν σε κορόιδευαν, κι όταν σου φώναζαν μ' απόγνωση: "Κατέβα από το σταυρό και θα σε πιστέψουμε". Δεν το έκανες, γιατί δε θέλησες πάλι να υποδουλώσεις τον άνθρωπο μ' ένα θαύμα, επιθυμούσες μια πίστη που θα 'ταν ελεύθερη και δε θα εμπνεόταν από θαύματα. Σου χρειαζόταν μια ελεύθερη αγάπη, κι όχι η δουλική συμπεριφορά του τρομοκρατημένου σκλάβου. Και στο σημείο αυτό ακόμη η ιδέα που είχες για τον άνθρωπο ήταν πολύ ανώτερη, γιατί οι άνθρωποι είναι σκλάβοι, έστω κι αν δημιουργούν επαναστατικές ιδέες. Δες μονάχος σου και κρίνε, τι έγινε ύστερ' από δεκαπέντε επαναστατημένους αιώνες, ποιός ανυψώθηκε ως εσένα; Σου το καταγγέλω: ο άνθρωπος είναι πιο αδύναμος και πιο χυδαίος, απ' όσο πίστεψες ποτέ. Μπορεί, είναι δυνατό ποτέ να ολοκληρωθεί ένας άνθρωπος, όπως εσύ; Η μεγάλη εκτίμηση που έτρεφες για τον άνθρωπο, αδίκησε τον οίκτο που έπρεπε να νιώσεις γι αυτόν. Ζήτησες πολλά απ' τους άνθρώπους, εσύ προπάντων που τους αγάπησες περισσότερο κι απ' τον εαυτό σου ! Αν τους εκτιμούσες λιγώτερο, θα τους είχες επιβάλει ένα ελαφρότερο φορτίο, που να αναλογεί περισσότερο στην αγάπη σου. Ο άνθρωπος είναι κουρασμένος κι αδύναμος.

Τι σημασία έχει τώρα αν επαναστατούν παντού ενάντια στην εξουσία μας, κι αν είναι περήφανοι γι' αυτή την εξέγερση; Είναι κάτι ανάλογο με την αλαζονεία νεαρών σπουδαστών που εστασίασαν κι έδιωξαν το δάσκαλό τους. Αλλά τούτη η επιπολαιότητα των χαμινιών θα πάρει τέλος και θα τους στοιχίσει ακριβά. Θα γκρεμίσουν τους ναούς και θα πλημμυρίσουν τη γη στο αίμα. Αλλά θα καταλάβουν επιτέλους αυτά τ' ανόητα παιδιά, πως δεν είναι παρά κάτι αδύναμοι στασιαστές, ανίκανοι να επαναστατούν για πολύ. Θα χύσουν ανόητα δάκρυα και θα καταλάβουν ότι ο Δημιουργός κάνοντάς τους έτσι επαναστάτες, θέλησε να τους κοροϊδέψει, σίγουρα. Θα το φωνάξουν μ' απελπισία κι αυτή η βλαστήμια θα τους κάνει ακόμη πιο δυστυχισμένους, γιατί η ανθρώπινη φύση δεν ανέχεται τούτη τη βλαστήμια και καταλήγει να παίρνει την εκδίκησή της. Έτσι, η αγωνία, η ταραχή, η δυστυχία είναι το μοιράδι των ανθρώπων, ύστερ' από τα μαρτύρια που δοκίμασες για να τους απελευθερώσεις !

Ο φωτισμένος προφήτης σου είπε, μέσα στο συμβολικό όραμά του, ότι είδε όλους όσοι παίρνουν μέρος στην πρώτη ανάσταση και τους αριθμεί σε δώδεκα χιλιάδες απ' την κάθε φυλή. Για να 'ναι όμως τόσο πολλοί, έπρεπε να 'ναι περισσότερο από άνθρωποι, έπρεπε να 'ναι θεοί. Υπόφεραν το σταυρό σου, και τη ζωή μέσα στην έρημο, τρώγοντας ακρίδες κι άγρια χόρτα. Βέβαια, μπορεί να 'σαι περήφανος γι' αυτά τα παιδιά της ελευθεριάς, για τούτη την ελεύθερη αγάπη, για την υπέρτατη θυσία τους στο' όνομά σου. Αλλά θυμήσου, δεν ήταν παρά μερικές δεκάδες χιλιάδες κι όλοι τους σχεδόν θεοί, οι υπόλοιποι όμως; Είναι από λάθος τους αυτών των άλλων, των αδύναμων, αν δεν μπόρεσαν να υποφέρουν τα μαρτύρια των δυνατών; Η αδυναμία της ψυχής φταίει τάχα που δεν μπόρεσε να κρατήσει μέσα της τόσο τρομερά δώρα; Δεν ήρθες στ' αλήθεια για τους εκλεκτούς; Τότε, αυτό είναι ένα μαρτύριο, ακατανόητο για μας, και θα 'χαμε το δικαίωμα να το κηρύξουμε στους ανθρώπους, να τους διδάξουμε πως δεν πρόκειται για καμιά ελεύθερη απόφαση μέσ' από την καρδιά, ούτε για την αγάπη, αλλά για ένα μυστήριο που οφείλουν να υποταχτούν σ' αυτό τυφλά, ακόμη και ενάντια στη θέληση ή στην συνείδησή τους. Αυτό ακριβώς κάναμε κι εμείς. Διορθώσαμε το έργο σου στηρίζοντάς το πάνω στο "θαύμα, στο "μυστήριο" και στην "κυριαρχία". Κι οι άνθρωποι χαίρονται να ξαναγεννηθούν σαν ένα κοπάδι και ν' απαλλαγούν απ' αυτό το μοιραίο δώρο που τους προκαλούσε τόσα βάσανα. Είχαμε δίκιο που ενεργήσαμε έτσι; Πες μου!

Δε σημαίνει ότι αγαπάς την ανθρωπότητα, όταν καταλαβαίνεις τις αδυναμίες της, όταν ξαλαφρώνεις το φορτίο της με την αγάπη, όταν ανέχεσαι ακόμη και την αμαρτία στον αδύναμο χαρακτήρα, φτάνει τούτη η αμαρτία να γίνεται με την άδειά μας; Γιατί λοιπόν να 'ρθεις και να εμποδίσεις το έργο μας; Γιατί κάθεσαι έτσι σιωπηλός και με κοιτάζεις με το τρυφερό και διαπεραστικό αυτό βλέμμα; Εξαφανίσου καλύτερα, δεν τη θέλω την αγάπη σου, γιατί ούτε κι εγώ σ' αγαπώ. Γιατί να το κρύψω; Ξέρω σε ποιόν μιλώ, ξέρεις όλ' αυτά που έχω να σου πω, το βλέπω μέσα στα μάτια σου. Τάχα είναι στο χέρι μου να σου κρύψω το μυστικό μας; Ίσως να 'θελες να τ' ακούσεις απ' το στόμα μου, ορίστε που σου το 'πα. Δεν είμασταν μαζί σου αλλά μ' Εκείνον που πέρασε εδώ και πολύν καιρό από τούτη τη γη. Είν' ακριβώς οχτώ αιώνες που πήραμε απ' Αυτόν τούτο το δώρο, το τελευταίο που εσύ απόδιωξες μ' αγανάκτηση, όταν σου έδειχνε όλα τα βασίλεια πάνω στη γη, δεχτήκαμε τη Ρώμη και το σπαθί του Καίσαρα, κι ανακηρυχτήκαμε οι μοναδικοί βασιλιάδες της γης, παρόλο που ως τώρα δεν είχαμε ποτέ τον καιρό ν' αποτελειώσουμε το έργο μας. Αλλά ποιανού είναι το λάθος ; Ω ! η υπόθεση αυτή δε βρίσκεται παρά μόνο στην αρχή, θέλει πολύν καιρό για να τελειώσει ακόμη, κι η γη θα χρειαστεί πολλά να υποφέρει ως τότε, αλλά εμείς θα φτάσουμε στο σκοπό μας, θα γίνουμε Καίσαρες και τότε θα συλλογιστούμε και την παγκόσμια ευτυχία.

"Ωστόσο, θα μπορούσες τότε να 'χες πάρει το σπαθί του Καίσαρα. Γιατί τ' απόδιωξες αυτό το τελευταίο δώρο ; Ακολουθώντας εκείνη την τελευταία συμβουλή του παντοδύναμου Πνεύματος, θα μπορούσες να πραγματοποιήσεις το κάθε τι που ζητούν οι άνθρωποι στη ζωή, και πάνω σ' αυτή τη γη : να γίνεις ένας αφέντης που μπρός του να προσκυνούν, ένας φύλακας της συνείδησής τους, και το μέσο που θα τους ανάγκαζε να ενωθούν τελικά μονιασμένοι σε μια κοινότητα μυρμηγκιών, γιατί η ανάγκη για παγκόσμια ένωση είναι το τρίτο και το τελευταίο βασανιστήριο της ανθρώπινης φυλής.

Η ανθρωπότητα είχε πάντα την τάση, στο σύνολό της, να οργανωθεί σε μια παγκόσμια βάση. Υπάρχουν μεγάλοι λαοί μέσα στην Ιστορία μα στο μέτρο που ανυψώθηκαν υπόφεραν πιότερο, δοκιμάζοντας πιο ισχυρά απ' τους άλλους την ανάγκη τούτη για παγκόσμια ένωση. Οι μεγάλοι κατακτητές, οι Ταμερλάνοι κι οι Τζέγκις Χαν, που πέρασαν πάνω απ' τη γη σαν την καταιγίδα, ενσάρκωναν κι αυτοί οι ίδιοι χωρίς να το συνειδητοποιούν τούτη την τάση των λαών προς την ενότητα. Αν είχες δεχτεί την πορφύρα του Καίσαρα, θα μπορούσες να δημιουργήσεις τις βάσεις για μια παγκόσμια αυτοκρατορία και να φέρεις την ειρήνη στον κόσμο. Γιατί ποιός άλλος είναι προορισμένος να κυβερνήσει τους ανθρώπους παρά όποιος κυβερνά τη συνείδησή τους κι ακούει τον πόνο τους; Εμείς πήραμε το σκήπτρο του Καίσαρα, και κάνοντάς το αυτό σ' εγκαταλείψαμε για ν' ακολουθήσουμε Εκείνον. Ω, θ' ακολουθήσουν ακόμη αιώνες πνευματικής λογοκρισίας, μάταιης γνώσης κι ανθρωποφαγίας, γιατί μόνο έτσι θα καταλήξουν, αφού θα οικοδομήσουν τον Πύργο της Βαβέλ τους, χωρίς εμάς, να φτάσουν σ' εμάς. Αλλά τότε το ζώο θα α 'ρθει σ' εμάς μπουσουλίζοντας, θα γλύψει τα πόδια μας, θα τα ποτίσει μ' αίμα και δάκρυα. Κι εμείς θα σκαρφαλώσουμε πάνω του, θα υψώσουμε στον αγέρα τό κύπελλο που πάνω του θα 'ναι γραμμένη η λέξη : "Μυστήριο!" Τότε μόνο η γαλήνη κι η ευτυχία θα βασιλέψουν πάνω στους ανθρώπους.

Είσαι περήφανος για τους εκλεκτούς σου, αλλά δεν πρόκειται παρά για λίγους διαλεχτούς, ενώ εμείς θα δώσουμε τη γαλήνη σ' όλους. Άλλωστε ανάμεσα σ' αυτούς τους ισχυρούς, που προορίζονται να γίνουν εκλεκτοί, πόσοι δεν έχουν κουραστεί επιτέλους να περιμένουν, πόσοι δεν πρόσφεραν και θα προσφέρουν ακόμη αλλού τη δύναμη του πνεύματός τους και τη φλόγα της καρδιάς τους, πόσοι δε θα καταλήξουν να επαναστατήσουν εναντίον σου στ' όνομα της ελευθερίας! Όμως εσύ τους την έδωσες. Ενώ εμείς θα τους κάνουμε όλους ευτυχισμένους, οι επαναστάσεις κι οι σφαγές, που συνοδεύουν αξεχώριστα την ελευθερία, θα σταματήσουν. Ω, θα τους πείσουμε ότι δε θα 'ναι πραγματικά ελεύθεροι παρά μόνο αν παραιτηθούν απ' την ελευθερία τους για χάρη μας. Ε, λοιπόν, θα πούμε την αλήθεια ή θα 'χουμε πει ψέμματα; Θα πεισθούν κι αυτοί οι ίδιοι ότι μιλούμε την αλήθεια, γιατί θα θυμηθούν σε ποιά δουλεία, σε ποιά αναταραχή τους είχε βυθίσει η δική σου ελευθερία. Η ανεξαρτησία, η ελεύθερη σκέψη, η επιστήμη θα τους έχουν παρασύρει σ' ένα τέτοιο λαβύρινθο, θα τους φέρουν μπρος σε τόσα ανεξήγητα θαύματα κι αινίγματα, που άλλοι, έξαλλοι επαναστάτες θα καταστρέψουν τον ίδιο τον εαυτό τους, κι άλλοι επαναστάτες κι αυτοί, μα αδύναμοι, δειλοί, τρελλοί κι εξαθλιωμένοι, θα συρθούν στα πόδια μας φωνάζοντας : "Ναι, είχατε δίκιο, εσείς μόνο ξέρετε το μυστικό και σ' εσάς ξαναγυρίζουμε. σώστε μας απ' τον εαυτό μας!" Χωρίς αμφιβολία, όταν θα πάρουν από μας το ψωμί, θα δουν βέβαια ότι τους παίρνουμε το δικό τους, που το κέρδισαν με τον ίδιο τον κόπο τους, για να τους το ξαναμοιράσουμε δίχως θαύματα, θα δουν ότι δε μεταλλάξαμε τις πέτρες σε ψωμιά, αλλ' αυτό που θα τους ευχαριστήσει περισσότερο κι απ' το ψωμί το ίδιο, είναι το γεγονός ότι θα το παίρνουν από τα χέρια μας ! Γιατί θα θυμηθούν ότι παλιότερα, ακόμη και το ίδιο το ψωμί, ο καρπός της δουλειάς τους, μετάλλαζε σε πέτρα μέσα στα χέρια τους, ενώ όταν ξαναγυρίσουν κοντά μας, οι πέτρες θα μοιάζουν με ψωμί. Θα καταλάβουν την αξία της οριστικής υποταγής. Όσο οι άνθρωποι δε θα μπορούν να τα καταλαβαίνουν όλ' αυτά, θάναι δυστυχισμένοι.

Ποιός έχει βάλει το χέρι του περισσότερο απ' όλους για να δημιουργηθεί τούτη η ακατανοησία; Πες μου ! Ποιός μοίρασε το κοπάδι και το σκόρπισε σ' άγνωστους δρόμους; Μα το κοπάδι θα ξανασυγκροτηθεί, θα ξαναβρεί την υπακοή, κι αυτό θα 'ναι πια για πάντα. Τότε θα τους προσφέρουμε μια ήρεμη και ταπεινή ευτυχία, μια ευτυχία προσαρμοσμένη στα μέτρα των αδύναμων πλασμάτων, τέτοιων που είναι.

Λιαντίνης, ο αρχαιόπληκτος αοριστολόγος

"...θέλεις να χεις πιστή την εικόνα του νεοέλληνα; Λάβε το ράσο του γύπα και του κόρακα. Λάβε τις ασπιδωτές κοιλιές των ιερέων, το καλυμμαύκι του Μακαρίου Β’ της Κύπρου. Και τα γένεια τα καλογερικά, που κρύβουν το πρόσωπο, καθώς άκοσμοι αγκαθεροί φράχτες τους αγρούς. Και τις κουκουλωμένες καλόγριες, την άλλη έκδοση του φερετζέ της τούρκισσας. και έχεις το νεοέλληνα φωτογραφία στον τοίχο.Απέναντι σε τούτη τη μελανή και γανιασμένη φοβέρα, φέρε την εικόνα του αρχαίου έλληνα, για να μετρήσεις τη διαφορά.Φέρε τις μορφές των νέων σωμάτων, τις ευσταλείς και τις διακριτές. Να ανεβαίνουν από την Ολυμπία και τους Δελφούς, καθώς λευκοί αργυρόηχοι κρότοι κυμβάλων. Τους ωραίους χιτώνες τους χειριδωτούς, και τα λευκά ιμάτια τα πτυχωτά και τα ποδήρη. Τα πέδιλα από δέρματα μαροκινά, αρμοσμένα στις δυνατές φτέρνες.Φέρε την εικόνα που μας αφήσανε οι γυναίκες της αρχαίας Ελλάδας. Οι κοντυλογραμμένες, με τις λεπτές ζώνες, τον κυανό κεφαλόδεσμο, και το ζαρκαδένιο τόνο του κορμιού. Οι ελληνίδες του Αργούς και της Ιωνίας, οι λινές και οι φαινομηρίδες. Τρέχουνε στα όρη μαζί με την Αταλάντη. Και κοιμούνται στα κοιμητήρια σαν την Κόρη του Ευθυδίκου".(Λιαντίνης, Γκέμμα).

Υπάρχει μια μερίδα Νεοελλήνων η οποία μισεί το γεγονός του ότι η μοίρα τους έκανε Νεοέλληνες. Ερεθίζονται με μια εικόνα αρχαιοελληνικής υπεροχής, έναν πρωτόγονο αυτοερωτισμό με μια τάση απίστευτου ρατσισμού με μεταφυσικό υπόβαθρο. Νομίζω πως κανένας ολοκληρωτισμός δεν έχει πιο…ολοκληρωμένο υπόστρωμα. Απόγονοι των…Θεών, τέλεια κοινωνία, πολεμική αρετή και λοιπές αρλούμπες είναι στην ημερήσια διάταξη.Ο Λιαντίνης ήταν ένας από αυτούς. Πλήρης άγνοια του χριστιανικού δόγματος, κριτική και φιλοσοφία από τα ..αμπέλια, νεοελληνικός ρατσιστικός οίστρος και χαμηλά νοήματα. Ο Ντεριντά μπροστά του φαίνεται αναγνωστικό Δημοτικού ενώ αν ο J.Evola ζούσε, θα ήταν περήφανος που έβγαλε τέτοιον μαθητή. Δεν κρύβονται οι αντιγραφές από τον Νίτσε (ονομάζονται και plagiarism) ενώ τα απόλυτα συμπεράσματά του σχετικά με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία μόνο ρηχότητα δείχνουν…Από την άλλη δεν μπορώ να καταλάβω για ποιο λόγο η αυτοκτονία του ονομάζεται ‘Εξοδος” και όχι ψυχοπαθολογική κατάσταση…

Απορώ πως η σύζυγός του δίδασκε όσα δίδασκε…

vater panagiotis

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ

Γράφει ο Χρήστος Π., θεολόγος

Υπάρχει διάχυτη η εντύπωση σε πολλούς πιστούς ή μη, πως πλήθυναν στην εποχή μας και η απιστία και η αθεΐα. Αυτό βέβαια εν μέρει είναι σωστό και δεν μπορούμε να το αρνηθούμε.

Είναι καιρός όμως να αναρωτηθούμε, αν εμείς οι Χριστιανοί είμαστε άμοιροι ευθυνών. Δεν μας αναλογεί κανένα μερίδιο ευθύνης; Και μήπως πολλοί από τους άπιστους και τους άθεους στην ουσία ούτε άπιστοι είναι ούτε άθεοι, αλλά αναζητούν μια γνήσια θρησκευτικότητα και ένα γνήσιο Θεό;Γιατί όπως έλεγε ωραιότατα ο μεγάλος Γάλλος φιλόσοφος και υπαρξιστής Ζαν – Πωλ Σαρτρ, «ο άθεος είναι ένας μανιακός του Θεού που βλέπει παντού την απουσία του, που δεν μπορεί ν’ ανοίξει το στόμα του χωρίς να προφέρει το Όνομά του. Κοντολογίς ένας κύριος με θρησκευτικές πεποιθήσεις»Τι λοιπόν προσφέρουμε οι περισσότεροι από εμάς στους παραπάνω «άθεους» και τους «άπιστους», εκτός από μια τυπική και εν πολλοίς υποκριτική θρησκευτικότητα και το κυριότερο έναν παραμορφωμένο Θεό και όχι Αυτόν που μας γνώρισε ο Χριστός και οι μαθητές του;

Ο ΔΙΚΟΣ ΜΑΣ ΘΕΟΣ

Ευκαιρία λοιπόν να σας γνωρίσουμε τον Θεό μας, αυτόν που ποτέ δεν μάθατε και ούτε καν υποψιάζεστε πως υπάρχει.Ο δικός μας Θεός λοιπόν είναι ο Θεός Πατέρας που είναι ΑΓΑΠΗ, και ο οποίος ΕΛΕΥΘΕΡΑ δίνει απλόχερα αυτήν την αγάπη του, βρέχοντας επί δικαίους και αδίκους.Ο δικός μας Θεός είναι ο Θεός Λόγος (Χριστός), που είναι ΑΓΑΠΗ, και ο οποίος ΕΛΕΥΘΕΡΑ ταπεινώνεται και σταυρώνεται για το πλάσμα του.Ο δικός μας Θεός λοιπόν είναι το Άγιο Πνεύμα που είναι ΑΓΑΠΗ, και το οποίο ΕΛΕΥΘΕΡΑ έρχεται και κατοικεί μέσα μας με την βάπτιση και το χρίσμα δίνοντάς μας απλόχερα τα χαρίσματά του.Ο δικός μας Θεός επειδή είναι ΑΓΑΠΗ ούτε ξενόφοβος είναι ούτε ρατσιστής, αλλά σαν Πατέρας που είναι, αγαπάει ανεξαιρέτως όλους τους ανθρώπους πέρα από θρησκείες και κοινωνικές τάξεις. Ιδιαίτερη αδυναμία και αγάπη έχει στα «άτακτα» παιδιά του, ελπίζοντας στην μετάνοια και την επιστροφή τους κοντά του, ώστε να γευτούν την αγάπη του αυτή.Ο δικός μας Θεός επειδή είναι ΑΓΑΠΗ δεν είναι τιμωρός για να βασανίζει τους κακούς στα ανύπαρκτα καζάνια της κόλασης. Γιατί και η κόλαση είναι εκδήλωση της αγάπης του Θεού. Επειδή ο Θεός είναι τόσο ελεύθερος ώστε δέχεται και σέβεται την επιλογή του πλάσματος του, να ζήσει και μετά θάνατον μακριά από την αγάπη του αυτή. Όμως ο άνθρωπος αισθανόμενος αυτή την αγάπη του Θεού αυτοβασανίζεται (κόλαση) επειδή δεν μπορεί να την γευτεί. Αντίθετα αυτός που επέλεξε ελεύθερα εν ζωή, να ζήσει κοντά στο Θεό, μετά θάνατον είναι σε θέση να προγεύεται αυτήν του την αγάπη (παράδεισος) η οποία θα γίνει πλήρης μετά την Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου.Ο δικός μας Θεός δεν έχει αναθέσει «εργολαβικά» την εκπροσώπησή του στη Γη σε δήθεν αυτόκλητους πραιτοριανούς του, εν σχήματι ή μη, οι οποίοι με περίσσιο θράσος εκμεταλλεύονται την αφέλεια και πίστη του κοσμάκη για να περνάνε αυτοί «ζωή και κότα». Αλλά έχει το ορατό του σώμα την Εκκλησία, στην οποία συμμετέχουν ΟΛΟΙ ΙΣΟΤΙΜΑ και οι εν σχήματι (κληρικοί) και οι μη (λαϊκοί).Ο δικός μας Θεός ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ το κακό στο κόσμο – για το οποίο μοναδικός υπεύθυνος είναι ο άνθρωπος – γιατί είναι ΑΓΑΠΗ. Και η αγάπη για να είναι αγάπη προϋποθέτει κάτι, που δεν βολεύει τον άνθρωπο. Την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. Γι’ αυτό το επιτρέπει. Γιατί αν δεν το επέτρεπε ούτε Θεός θα ήταν, ούτε οι άνθρωποι θα ήταν ελεύθεροι.

Ο ΠΑΡΑΧΑΡΑΓΜΕΝΟΣ ΘΕΟΣ

Αντίθετα ο παραχαραγμένος Θεός είναι ένας αδύναμος, αιμοδιψής, σαδιστής και τύραννος Θεός.Αυτός λοιπόν ο «Θεούλης» σπέρνει τον φόβο στα αδύναμα πλάσματά του εκβιάζοντας με τον φόβο της καταστροφής τους και εκμηδένισης τους.Στέλνει το Γιό του στην γη, για να σταυρωθεί και έτσι να ικανοποιηθεί σαδιστικά η θεία δικαιοσύνη, που πληγώθηκε από την παράβαση του πλάσματός του (Αδάμ και Εύας), χωρίς να καταλαβαίνει πως δεν είναι Θεός, γιατί ενώ καλεί τον άνθρωπο να συγχωρεί, ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΝΙΚΑΝΟΣ ΝΑ ΣΥΓΧΩΡΗΣΕΙ.Ετοιμάζεται να κάνει πόλεμο στην γη και να την πνίξει στο αίμα, για να εξαλείψει τους «πονηρούς» και να δικαιώσει τους «αγαθούς»(καθωσπρέπει Χριστιανούς δηλ. τους υποκριτές), οι οποίοι θα χαρούν από την εξολόθρευση των «πονηρών» και την κατ’ αυτούς απόδοση δικαιοσύνης .Έχει μονομανία με την γενετήσια σεξουαλική πράξη, την οποία ενώ στη Γένεση 1: 28 την ευλόγησε, την θεωρεί τώρα ως την ύψιστη των αμαρτιών! Έτσι «κατασκευάζει» ανθρώπους νευρωτικούς που είτε καταπιέζουν κάθε εκδήλωση τρυφερότητας μέσα τους είτε εξωτερικά και κοινωνικά είναι άψογοι, στην προσωπική τους ζωή όμως, είναι γεμάτοι βρωμιά και κάθε είδους σεξουαλική ανωμαλία.Κατασκοπεύει και την παραμικρή κίνηση και εκδήλωση του ανθρώπου και σαν άλλος «μπακάλης» τις καταγράφει στα «τεφτέρια» του, ώστε μετά θάνατο να στείλει τον «αμαρτωλό» στα καζάνια της κόλασης και τον «δίκαιο» στα λιβάδια του Παραδείσου.

Ένα τέτοιο Θεό κ. κ. απανταχού «ευσεβείς» και «δίκαιοι», σας τον χαρίζω να τον χαίρεστε. Προτιμώ να είμαι «ΑΘΕΟΣ» παρά να πιστεύω σε ένα Θεό, βγαλμένο από την πιο αρρωστημένη και σαδιστική φαντασία του ανθρώπου.

(από το ιστολόγιο ANTIAIΡΕΤΙΚΟΣ, http://antiairetikos.blogspot.com/2009/12/blog-post_22.html

"Και αυτός προσδοκία εθνών..."

Πιο κάτω, θα παρουσιάσουμε τη γέννηση του Θεανθρώπου, όπως φαίνεται μέσα από την προσδοκία όλων των λαών της ανθρωπότητας, από αρχαίων χρόνων μέχρι σήμερα.Γιατί, η ανθρώπινη ψυχή, από την πρώτη κι όλας στιγμή μετά την πτώση και την έξοδό της από τον Παράδεισο, αναζητούσε τον τρόπο και τα μέσα με τα οποία θα μπορούσε να επανέλθει στην κατάσταση από την οποία εξέπεσε. Αισθανόταν την ανάγκη να γεφυρώσει το χάσμα που είχε δημιουργηθεί μεταξύ Θεού και ανθρώπων με την πτώση. Κάθε προσπάθεια όμως για συνδιαλλαγή του ανθρώπου με τον Θεό αποτύγχανε, απέβαινε μάταια. Έτσι κατάλαβε ο άνθρωπος ότι αφού ο ίδιος δεν μπορούσε να ανεβεί προς τον Θεό, έπρεπε ο Θεός να κατεβεί στη γη.Η σκέψη αυτή καλλιεργήθηκε σιγά-σιγά μέσα στη συνείδησή του και διαμόρφωσε μέσα του την προσδοκία της καθόδου στη γη, του Θεού με τη μορφή ανθρώπου. Από τον πέμπτο προ Χριστού αιώνα και μετά, η προσδοκία αυτή παίρνει παγκόσμια έκταση σε μεγάλο βαθμό.Στην Κίνα, ο Κομφούκιος περίμενε τον «άγιο» από τη Δύση, τον «θεάνθρωπο», τον θεόπεμπτο βασιλέα που θα επιτύγχανε την επιστροφή της ανθρωπότητας στο Αγαθό.Στην κινέζικη γραμματεία γίνεται λόγος για κάποιον ήρωα που καλείται Κιούν-Τσεούν, δηλαδή ποιμένας και άρχοντας και που θα αποκαταστήσει τα πάντα στην προτέρα τους λαμπρότητα. Θα είναι ο μόνος που αξίζει να θυσιαστεί στον Υπέρτατο Δεσπότη για να επανέλθει η τάξη και η ειρήνη στον κόσμο. ΄Εχει μορφή ανθρώπινη και είναι ενωμένος με τον ουρανό. Γι’ αυτό ονομάζεται «ουρανάνθρωπος», «θεάνθρωπος». Αυτός θα βρεθεί στον κόσμο αλλά ο κόσμος δεν θα τον αναγνωρίσει. Θα πληγωθεί, θα μαστιγωθεί και αντ’ αυτού θα αφεθούν ελεύθεροι οι κακοποιοί.Στην Ινδία οι παραδόσεις και οι θρύλοι υπήρξαν ανάλογες: στον Βουδισμό, αρχαιότατο ινδικό θρήσκευμα, περίμεναν τον A g n i, θεό του πυρός και του ήλιου, να ενανθρωπηθεί από Παρθένο και να σταθεί μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων.Κατά τα πηγαία κείμενα του Ινδικού Βουδισμού, ο ιστορικός Βούδας Gotama είχε προείπει τον πέμπτο π.Χ. αιώνα: «μετά 500 έτη θα χρεωκοπήσει η διδασκαλία μου».Σωτήρα θεάνθρωπο περίμεναν και οι Πέρσες, ταυτίζοντάς τον με το Θεό Μίθρα. Θα εγεννάτο από Παρθένα και τη γέννησή του θα προανήγγειλε η εμφάνιση ενός αστέρος ξεχωριστού στο ουράνιο στερέωμα.Σχετικές παραδόσεις υπήρχαν και στην Αίγυπτο. Εδώ υπάρχει ο μύθος της Ίσιδος και του Τυφώνος. Κατ’ αυτόν, διά της γυναίκας με την επίδραση του πονηρού πνεύματος με μορφή φιδιού μπήκε στον κόσμο η αμαρτία. Με κάποιο δε απόγονο της γυναίκας θα έρθει η σωτηρία στο λαό.Στους αρχαίους ΄Ελληνες υπήρχε συγκεκριμένη αναμονή ενός πραγματικού Λυτρωτή. Χαρακτηριστικός είναι ο μύθος του Προμηθέα όπως τον παρουσιάζει ο Αισχύλος: Ο Προμηθέας, επειδή αμάρτησε απέναντι στο Θεό, τιμωρήθηκε με την τιμωρία της «επί βράχου προσπασαλεύσεως». Λύτρωση θα είχε μόνο από τον απόγονο της παρθένου Ιούς.Ο σοφός Σωκράτης μιλά για τη μεγάλη νοσταλγία του Λυτρωτή που θα ξυπνήσει από τον πνευματικό ύπνο τους ανθρώπους.Και στους Ρωμαίους η προσδοκία του Λυτρωτή είναι φανερή. Γράφει ο ποιητής Βιργίλιος: «Όπου να ’ναι έρχεται νέα χρονική περίοδος παγκοσμίου τάξεως. Νέα χρυσή γενεά, στέλνεται από τα ουράνια ύψη στη γη».Εκεί βέβαια που φαίνεται ξεκάθαρα η προσδοκία ενός λυτρωτή, που θα σώσει το λαό του κι όλο τον κόσμο, είναι στον Ισραηλιτικό λαό. Οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης έχουν γράψει, με τις προφητείες τους, την ιστορία του Χριστού προ Χριστού.Ο προφήτης Ησαΐας ονομάστηκε «ο πέμπτος Ευαγγελιστής» που δείχνει τις λεπτομέρειες, στις οποίες αναφέρεται για τον Ιησού Χριστό.Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος περιγράφει ως εξής τη γέννησή Του. «Όταν λοιπόν ο Ιησούς γεννήθηκε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας κατά τις ημέρες του βασιλιά Ηρώδη, ιδού μάγοι από τα ανατολικά παρουσιάστηκαν στα Ιεροσόλυμα, λέγοντας: «Πού είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων που γεννήθηκε; Γιατί είδαμε τον αστέρα του στην ανατολή και ήρθαμε να τον προσκυνήσουμε». Όταν όμως το άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης, ταράχτηκε και όλα τα Ιεροσόλυμα μαζί του. Και αφού σύναξε όλους τους αρχιερείς και τους γραμματείς του λαού, ζητούσε να μάθει από αυτούς πού γεννιέται ο Χριστός. Αυτοί του είπαν: «Στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας. Γιατί έτσι είναι γραμμένο μέσω του προφήτη: Κι εσύ Βηθλεέμ, γη του Ιούδα, καθόλου ελάχιστη δεν είσαι μεταξύ των ηγεμονικών πόλεων του Ιούδα. Γιατί από σένα θα εξέλθει ηγέτης, που θα ποιμάνει το λαό μου τον Ισραήλ». Τότε ο Ηρώδης κάλεσε κρυφά τους μάγους και εξακρίβωσε από αυτούς το χρόνο που φαινόταν ο αστέρας. Κατόπιν τους έστειλε στη Βηθλεέμ και είπε: «Πορευτείτε και εξετάστε ακριβώς για το παιδί. Και όταν το βρείτε, να μου το αναγγείλετε, για να έρθω κι εγώ να το προσκυνήσω». Αυτοί, αφού άκουσαν το βασιλιά, έφυγαν. Και ιδού, ο αστέρας που είδαν στην ανατολή προχωρούσε μπροστά τους, ωσότου ήρθε και στάθηκε πάνω εκεί όπου ήταν το παιδί. Όταν είδαν λοιπόν τον αστέρα, χάρηκαν με πάρα πολύ μεγάλη χαρά. Και ήρθαν στην οικία και είδαν το παιδί μαζί με τη Μαρία, τη μητέρα του. Και αφού έπεσαν, το προσκύνησαν και άνοιξαν τους θησαυρούς τους και του πρόσφεραν δώρα: χρυσό και λιβάνι και σμύρνα. Και επειδή τους πρόσταξε ο Θεός κατά το όνειρο να μην επιστρέψουν προς τον Ηρώδη, αναχώρησαν από άλλη οδό για τη χώρα τους. Όταν λοιπόν αυτοί αναχώρησαν, ιδού, άγγελος Κυρίου φάνηκε κατά το όνειρο στον Ιωσήφ, λέγοντας: «Σήκω, παράλαβε το παιδί και τη μητέρα του και φεύγε για την Αίγυπτο. και να είσαι εκεί ωσότου σου πω. Γιατί μέλλει ο Ηρώδης να ζητά το παιδί, για να το σκοτώσει». Εκείνος αφού σηκώθηκε, παράλαβε νύχτα το παιδί και τη μητέρα του και αναχώρησε για την Αίγυπτο. Και ήταν εκεί ως το θάνατο του Ηρώδη – για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο μέσω του προφήτη, όταν έλεγε: Από την Αίγυπτο κάλεσα τον Υιό μου».Σήμερα, δύο χιλιάδες χρόνια μετά, υπάρχουν άνθρωποι που ζουν αμέριμνοι για τη μεγάλη παρουσία ή ψάχνουν για λυτρωτή που θα τους λυτρώσει από τη μοναξιά, το άγχος, τη φθορά και το θάνατο.Η Εκκλησία του Χριστού προκαλεί και προσκαλεί για ζωή χωρίς θάνατο, για θάνατο που νικιέται δια του θανάτου, για χαρά και ειρήνη που κανείς δεν μπορεί ν’ αφαιρέσει από μέσα μας, παρά μόνο εμείς με την υποχώρησή μας στην αμαρτία.«Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι καγώ αναπαύσω υμάς»: Τα λόγια του Κυρίου, διέξοδο στο αδιέξοδό μας, σιγουριά στην αβεβαιότητα του κόσμου μας.«Σήμερον η παρθένος τίκτει ένδον εν τω σπηλαίω.» Στα βάθη του είναι μας γίνεται εδώ και τώρα η μεγάλη γέννηση. Απλά, αθόρυβα, μυστικά, καρδιακά, γεννιέται μέσα μας ο Χριστός! Γινόμαστε ένα μαζί Του και Εκείνος μαζί μας. Σήμερα, όχι στο παρελθόν όχι στο μέλλον. Ελεύθερα, χωρίς ψυχολογικές πιέσεις και φοβίες. Αν θέλεις, όσο θέλεις, όποτε θέλεις.Η Αγάπη δεν πιέζει, προσκαλεί, περιμένει τον αγαπημένο ν’ ανταποκριθεί στην αγάπη Του.«Λέει ο Κύριος: Εγώ για σένα πατέρας, εγώ αδελφός, εγώ σύζυγος, εγώ σπίτι, εγώ τροφή, εγώ ρούχο, εγώ ρίζα, εγώ θεμέλιο, ό,τι θέλεις εγώ. Να μη σου λείψει τίποτα. Θα δουλέψω εγώ. Ήρθα να σε υπηρετήσω, όχι να με υπηρετήσεις. Εγώ και φίλος, και μέλος του σώματός σου και κεφάλι, και αδελφός και αδελφή και μητέρα, όλα εγώ. Μόνο να είσαι κοντά μου. Εγώ φτωχός για σένα και αλήτης για σένα. Στο σταυρό για σένα, στον τάφο για σένα, Στον ουρανό παρακαλώ για σένα τον Πατέρα μου, στη γη έρχομαι πρεσβευτής του Πατέρα μου για σένα, Εσύ είσαι τα πάντα για μένα, και αδελφός και συγκληρονόμος και φίλος μου και μέλος του σώματός μου. Τι άλλο θέλεις;» (Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος). π. Ανδρέας ΑγαθοκλέουςΛάρνακα, Δεκέμβριος 2005 Βοήθημα: Περιοδικό «Ενοριακή επίσκεψη»

[... από συνήθεια κάνουνε πριν πέσουν τον σταυρό τους...]

ΟΙ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ

Οι Γιαπωνέζοι ναυτικοί, προτού να κοιμηθούν,
βρίσκουν στην πλώρη μια γωνιά που δεν πηγαίνουν άλλοι
κι ώρα πολλή προσεύχονται βουβοί, γονατιστοί
μπρος σ' ένα Βούδα κίτρινο που σκύβει το κεφάλι.

Κάτι μακριά ως τα πόδια τους φορώντας νυχτικά,
μασώντας οι ωχροκίτρινοι μικροί Κινέζοι ρύζι,
προφέρουνε με την ψιλή φωνή τους προσευχές
κοιτάζοντας μια χάλκινη παγόδα που καπνίζει.

Οι Κούληδες με την βαριά βλακώδη τους μορφή
βαστάν σκυφτοί τα γόνατα κοιτώντας πάντα κάτου,
κι οι Αράπηδες σιγοκουνάν το σώμα ρυθμικά,
κατάρες μουρμουρίζοντας ενάντια του θανάτου.

Οι Ευρωπαίοι τα χέρια τους κρατώντας ανοιχτά,
εκστατικά προσεύχονται γιομάτοι από ικεσία
και ψάλλουνε καθολικές ωδές μουρμουριστά,
που εμάθαν όταν πήγαιναν μικροί στην εκκλησία.

Και οι Έλληνες, με τη μορφή τη βασανιστική,
από συνήθεια κάνουνε, πριν πέσουν, το σταυρό τους
κι αρχίζοντας με σιγανή φωνή « Πάτερ ημών...»
το μακρουλό σταυρώνουνε λερό προσκέφαλό τους.

Παίρνοντας αφορμή , από τον ποιητή των οριζόντων και των γαλάζιων πόντων,Νίκο Καββαδία, θα θελα να αναφερθώ στην "θρησκευτικότητα" της συνήθειας, στην αυτοματοποιημένη θρησκεία, στο φαινόμενο της άκριτης και μηχανικής θρησκευτικότητας που ταλανίζει τη χώρα της ορθοδοξίας, όπως μας αρέσει να την λέμε. Και ανεξάρτητα αν η ορθοδοξία έχει οικουμενικό χαρακτήρα , ανεξαρτήτως με το ότι δοξάζεται και ευτυχώς δοξάζεται σήμερα στους βίους ρώσων,σέρβων,ρουμάνων,άγγλων,γάλλων,αφρικανών κ.α , μια που θέλησε ο Θεός να γεννηθώ σε αυτή τη χώρα που είχε την τιμή και χάρη η Αλήθεια του ευαγγελίου να γραφτεί και να εκφραστεί στη γλώσσα της πρωτότυπα και από την αρχαιότητα της, πονώ για την κατάντια και τη θρησκευτικότητα της.
Πολλοί από τους αδελφούς μας από συνήθεια θρησκεύονται, εκκλησιάζονται,κοινωνούν,σταυροκοπιούνται. Στα χείλη τους ανεβαίνουν προσευχές του τυπικού, που μάθαν μικροί,ενώ Θεός και Εκκλησία είναι ακόμα ένα παραδοσιακό στοιχείο της κουλτούρας τους. Για να μην αναφερθώ στον κλασσικό πλέον υποβιβασμό των μυστηρίων του γάμου και της βάπτισης σε κοσμικές τελετές ή ευκαιρίες συνάθροισης της οικογένειας. Ακόμα και τα παραδοσιακά πανηγύρια των χωριών που δένουν και καλώς δένουν αμφικτιονίες και κρατούν ζωντανές παλιές παραδόσεις κέντρο τους έχουν οτιδήποτε άλλο εκτός από τη μνήμη του μάρτυρα ή τη σύναξη για εκκλησιαστικό γνήσιο βίωμα της εορτής. Όμως αν και αυτό "έδει ποιήσαι κακείνο μη αφιέναι", το κέντρο βάρους μετατοπίζεται στη κοσμική σημασία του όρου. Συνάμα ιερά μυστήρια και τελετές για ειδικές περιπτώσεις έχουν μετατραπεί σε διαδικασίες απαραίτητες για το "καλό του χρόνου", όπως ο αγιασμός και το ευχέλαιο. Η πίστη γίνεται μαγεία και μηχανισμός, η αγάπη προς τον Θεό ανύπαρκτη παραποιημένη σε τυπική προσκόληση στα ειθισμένα. Απ'όλα αυτά μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε το ποιόν και το βάθος της πίστης μας και γιατί από το κέντρο αναφοράς μετατοπίστηκε ο Χριστός και μπήκε οτιδήποτε άλλο. Μπορούμε επίσης να ερμηνεύσουμε χωρίς την υποκρισία του ξαφνιάσματος γιατί οι διπλανοί μας τόσο εύκολα φέυγουν μακρυά από την εκκλησία στο πρώτο σκάνδαλο και μετά τον πρώτο ελάχιστο κλυδωνισμό.
Γιατί τους δίδαξαν πως "ο χριστιανικός Θεός των Ελλήνων" είναι ένα στοιχείο ανθρώπινης κουλτούρας που αναίμακτα και ανέξοδα μπορεί κάποιος να το απορρίψει από την ζωή και την κοσμοθεωρία του. Κανείς δεν έμαθε ή ορθότερα δεν θέλησε να μάθει για τον έρωτα του Χριστού και την αληθινή διάσταση της ορθόδοξης πίστης, της αναντικατάστατης αξίας της.

Ερχόμαστε στο άλλο σκέλος της προβληματικής του ποιήματος: η πίστη και λατρεία των εθνών, η θρησκευτικότητα τους. Δεν θα εξετάσω το αν κατέχουν μια μερική αλήθεια ή αν ζουν σε ένα απόλυτο ψεύδος.Αν το ήθος ή ο χαρακτήρας της θρησκείας που ασπάστηκαν τους καθιστά ελευθέρους ή ανελεύθερους. Αν διάφορες εθνολογικές ή ανθρωπιστικές αιτίες και φιλοσοφικά ρεύματα και ιστορικές συγκυρίες διαμόρφωσαν την κουλτούρα της θρησκευτικότητας τους και άλλα πολλά και πλείστα και βαριά με τα οποία ασχολούνται οι θεολόγοι και οι θρησκειολόγοι. Εγώ αυτό που θυμάμαι συνεχώςως απλός παπάς και πονώ είναι η περικοπή αυτή του Μαλαχία που λέγει: "από ανατολών ηλίου έως δυσμών το όνομά μου δεδόξασται εν τοις έθνεσιν και εν παντί τόπω θυμίαμα, προσάγεται τω ονόματί μου και θυσία καθαρά διότι μέγα το όνομά μου εν τοις έθνεσι, λέγει Κύριος Παντοκράτωρ". Και ζηλεύω την προσήλωση των βουδδιστών, την πίστη και την σεβαστικότητα των μουσουλμάνων, την ησυχία ων τζαμιών τους και την αγάπη τους στην προσευχή και την ελεημοσύνη, την ευταξία και το πάθος των καθολικών, τη γνώση της γραφής από τους προτεστάντες, την συνοχή των ιουδαίων, την αφοσίωση των κινέζων, την αγάπη που έχουν να φιλοσοφούν την ζωή οι άλλες θρησκείες και τα δόγματα, την στιγμή που οι πλείστοι βαπτισμένοι Έλληνες που έχουν στα χέρια τους τον μαργαρίτη αυτόν των ευαγγελίων "από συνήθεια κάνουνε πριν πέσουν τον σταυρό τους", ρίχνοντας τα μαργαριτάρια τους στους χοίρους και τα άγια τους στα σκυλιά γιατί επειδή ακριβώς δεν ξέρουν πώς να τον μεταχειριστούν, σαν τα παιδιά κρατάνε μέρος του εντυπωσιακού περιτυλίγματος και πετούν το περιεχόμενο ή πιο αφοριστικοί λένε πώς: επειδή ακριβώς ξεπερνά την δική μας αντίληψη δεν έχει καμία αξία...