ΙΕΡΕΑΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Δος μου κι εμένα άνεση, Παναγιά μου,
πριν ν’ απέλθω και πλέον δεν θα υπάρχω.(Αλεξ. Παπαδ.)

Παρασκευή, Φεβρουαρίου 19, 2010

Ότι για το κακό δεν ευθύνεται ο Θεός


Πρέπει να γνωρίζουμε ότι η Αγία Γραφή συνηθίζει να ονομάζει
την παραχώρηση του Θεού ενέργεια, όπως όταν λέει ο απόστολος
στην προς Ρωμαίους επιστολή του: «Μήπως δεν έχει τη δυνατότητα
ο αγγειοπλάστης από το ίδιο υλικό να φτιάξει σκεύος χρήσιμο και σκεύος
άχρηστο;». Ο ίδιος, δηλαδή, φτιάχνει και το ένα και το άλλο.
Διότι μόνον αυτός είναι ο Δημιουργός όλων, αλλά τα σκεύη τα χρήσιμα
ή άχρηστα δεν τα φτιάχνει ο ίδιος, αλλά η προσωπική διάθεση του καθένα.
Και αυτό είναι φανερό απ’ όσα ο ίδιος απόστολος λέει στη δεύτερη επιστολή
του στο Τιμόθεο: «Στο πλούσιο σπίτι δεν υπάρχουν μόνον χρυσά
και ασημένια σκεύη, αλλά και ξύλινα και οστράκινα, και από αυτά άλλα είναι
για καλή χρήση και άλλα όχι. Εάν, λοιπόν, κάποιος καθαρίσει τον εαυτό του
από αυτά (τα άχρηστα), θα είναι χρήσιμο σκεύος, αγιασμένο και αρεστό
στο Δεσπότη, έτοιμο για κάθε καλό έργο».
Και είναι φανερό ότι η κάθαρση γίνεται με τη θέλησή μας. Διότι λέει, «εάν
κάποιος καθαρίσει τον εαυτό του», εννοείται ότι η αντίθετη φράση αποτελεί
τον αντίλογο· εάν, δηλαδή, κάποιος δεν καθαρίσει τον εαυτό του, θα είναι
άχρηστο σκεύος, αχρείαστο στο Δεσπότη, άξιο να πεταχθεί. Το συζητούμενο,
λοιπόν χωρίο και το «ο Θεός οδήγησε όλους σε ανυπακοή», όπως και
το (χωρίο) «ο Θεός τους χάρισε πνεύμα κατανύξεως, μάτια να μη βλέπουν
και αυτιά να μην ακουν», όλα αυτά δεν πρέπει να τα εννοήσουμε
ως ενέργειες του Θεού, αλλά ως παραχώρηση του, επειδή το καλό είναι
αυτεξούσιο και αβίαστο.
Η Αγία Γραφή, λοιπόν, συνηθίζει να χαρακτηρίζει την παραχώρηση του Θεού
ως ενέργεια και έργο του. Και μάλιστα όταν λέει, «ο Θεός φτιάχνει τα κακά
και δεν υπάρχει κακία στην πόλη, την οποία να μην την έφτιαξε ο Θεός»,
δε σημαίνει αυτό το πράγμα ότι ο Θεός είναι αίτιος των κακών, επειδή
το όνομα της κακίας εκφράζει δύο πράγματα και έχει δύο σημασίες· άλλοτε,
δηλαδή,
σημαίνει το φυσικό κακό, το οποίο είναι αντίθετο στην αρετή και
τη θέληση του Θεού, και άλλοτε σημαίνει την κακία και ταλαιπωρία
σύμφωνα με τη δική μας αντίληψη, δηλαδή τις θλίψεις και κακουχίες. Αυτές,
λοιπόν, φαινομενικά αποτελούν κακίες, επειδή είναι οδυνηρές, ενώ στην
πραγματικότητα βγαίνουν σε καλό· διότι γίνονται αιτία επιστροφής και
σωτηρίας σ’ αυτούς που τις δοκιμάζουν. Η Γραφή λέει ότι αυτές οι θλίψεις
γίνονται με παραχώρηση Θεού.
Και πρέπει να γνωρίζουμε ότι εμείς είμαστε
αίτιοι και αυτών· διότι
τα αθέλητα κακά προκαλούν και αυτά (κακά) που έρχονται με τη θέλησή μας.
Πρέπει ακόμη να γνωρίζουμε και το εξής, ότι η Αγία Γραφή συνηθίζει
ορισμένα που επιβάλλεται να λέγονται ως αποτέλεσμα, να τα λέει ως αιτία,
όπως το (χωρίο) «μπροστά σου μόνο αμαρτάνω και κάνω το πονηρό,
για να εκπληρωθούν τα λόγια σου και να δικαιωθούν οι κρίσεις σου»·
δεν αμάρτησε ο αμαρτωλός, για να δικαιωθεί με τη νίκη του ο Θεός,
ούτε πάλι ο Θεός εξαρτόταν από τη δική μας αμαρτία, για να βγει απ’ αυτήν
νικητής. Διότι χωρίς σύγκριση η δόξα της νίκης του ανήκει περισσότερο
απ’ όλους, ακόμη κι απ’ αυτούς που δεν αμάρτησαν, επειδή είναι
ο Δημιουργός, ακατάληπτος, άκτιστος και έχει τη δόξα από τη φύση του
και όχι ως απόκτημα. Διότι αποδεικνύεται νικητής της κακίας μας·
και όταν εμείς αμαρτάνουμε, δεν είναι άδικος που οργίζεται εναντίον μας·
και όταν μετανοούμε, μας συγχωρεί. Και εμείς βέβαια
δεν αμαρτάνουμε σκόπιμα, αλλά διότι έτσι συμβαίνουν τα πράγματα·
όπως ακριβώς, αν αναπαύεται κανείς από την εργασία του, και έλθει κάποιος
φίλος του, λέει ότι ήλθε φίλος και δεν θα εργασθώ σήμερα.
Ο φίλος βέβαια δεν ήλθε, για να μην εργασθεί, αλλά έτσι συνέπεσε·
και επειδή ασχολείται με τη φιλοξενία του φίλου, δεν εργάζεται.
Και αυτά λέγονται σύμφωνα με το αποτέλεσμα, διότι έτσι τα πράγματα
καταλήγουν. Ο Θεός όμως δεν επιθυμεί να είναι ο μόνος δίκαιος,
αλλά όλοι, κατά δύναμη, να του ομοιάσουν.


Ιωάννης ο όσιος και Δαμασκηνός, Έκδοσις ακριβής της ορθοδόξου πίστεως

Δεν υπάρχουν σχόλια:

LinkWithin

Related Posts with Thumbnails